ارزيابي تنوع بخشي از ذخاير ژنتيكي برنج ايراني و خارجي بر اساس صفات مورفولوژيك

با توجه به اهميّت غذايي برنج و جايگاه استراتژيك آن در امنيت غذايي جهان، لازم است براي دستيابي به عملكرد بالا، كيفيت مطلوب و ساير صفات مهم اقتصادي و زراعي، ابتدا مطالعات جامعي از تنوع ژرم‌پلاسم اين گياه صورت گيرد. به همين منظور، تعداد 121 رقم از ارقام بومي و خارجي موجود در كلكسيون مؤسسه تحقيقات برنج كشور واقع در رشت در قالب طرح لاتيس ساده 11×11 با دو تكرار با 12 صفت مهم زراعي مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد كه بين ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي از نظر كليه صفات اختلاف معني‌داري در سطح احتمال يك درصد وجود دارد. ضرايب تنوع فنوتيپي و ژنوتيپي براي اكثر صفات بالا بود كه بيانگر وجود تنوع بالا مي‌باشد. تجزيه به عامل‌ها سه عامل را معرفي نمود كه 90 درصد از تنوع كل را توجيه نمودند و با توجه به بار عامل‌ها به ترتيب مرتبط با تعداد دانه، تيپ و ساختار گياه و ابعاد دانه نامگذاري شدند. بر اساس نتايج حاصل از تجزيه خوشه‌اي مبتني بر روش حداقل واريانس وارد و معيار فاصله اقليدسي، ارقام در 5 گروه قرار گرفتند كه اين تعداد گروه بر اساس تجزيه تابع تشخيص و همچنين تجزيه واريانس صفات براي گروه‌ها نيز مورد تأييد قرار گرفت. شناسايي تنوع فنوتيپي موجود، اطلاعات مفيدي در مديريت كلكسيون‌ها فراهم مي‌آورد و منابع ژنتيكي با ارزشي را در اختيار اصلاح‌گران قرار مي‌دهد.