بررسي اثر متقابل ژنوتيپ و محيط در شرايط تنش هاي متفاوت رطوبتي با استفاده از تجزيه گرافيكي GGE-biplot در ارقام مصنوعي آفتابگردان (Helianthus annuus L.)

به‌منظور بررسي اثر متقابل ژنوتيپ و محيط و شناسايي ژنوتيپ هاي پايدار، 20 ژنوتيپ اصلاح‌شده داخلي آفتابگردان در 10 محيط شامل چهار منطقه در شرايط رطوبتي متفاوت طي سه سال زراعي (90-89، 91-90 و 93-92)، در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي مورد ارزيابي قرار گرفتند. داده هاي حاصل از عملكرد دانه از طريق تجزيه گرافيكي GGE باي پلات بررسي شدند. بر اساس نتايج حاصل، ژنوتيپ هاي G3(Sil-42)، G15(Sil-75)، G17(Sil-20)، G14(Sil-82) و G6(Sil-162) ازنظر پايداري و عملكرد مطلوب ترين ژنوتيپ ها بودند، هم چنين ژنوتيپ هاي G9(Sil-231)، G4(Sil-94) و G20(Armaverski) به‌عنوان ناپايدارترين ژنوتيپ ها شناخته شدند. نمودار رابطه بين محيط ها نشان داد كه بين محيط هاي E3 و E7، محيط هاي E4، E5 و E6 و هم چنين بين محيط هاي E2، E10 و E8 همبستگي بالاي وجود داشت. محيط E9 با سه محيط E2، E8 و E10 همبستگي مثبت داشت. از طرفي محيط هاي E7 و E3 با محيط هاي E10، E2، E8 و E9 همبستگي منفي و نزديك به 1 داشتند. بين محيط گروه E6، E5 و E4 با محيط هاي گروه E10، E2، E8 و E9 همبستگي وجود نداشت، لذا تقريباً محيط هاي مجزا محسوب شدند. مطلوب ترين محيط، محيط E4(سرارود، سال زراعي 90-89 با آبياري تكميلي) بود كه كمترين فاصله را از محيط فرضي ايده آل داشت. محيط E1(گچساران، سال زراعي 93-92، بدون آبياري) به‌عنوان نامطلوب ترين محيط شناسايي گرديد.