اثر باكتري‌هاي محرك رشد گياهي بر صفات آگرومورفولوژيك سياهدانه (.Nigella sativa L) تحت تنش كمبود آب

به­ منظور بررسي تأثير باكتري­هاي محرك رشد گياهي بر صفات آگرومورفولوژيك سياهدانه تحت تنش كمبود آب آزمايشي به‌صورت كرت­هاي خردشده در قالب طرح پايه بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه شهركرد در سال زراعي 94 1393 اجرا شد. فاكتورهاي آزمايشي شامل سطوح مختلف تنش كمبود آب در سه سطح ۱۰۰، 75 و 50 درصد نياز آبي گياه و باكتري­هاي محرك رشد گياهي در هفت سطح شاهد و تلقيح با شش گونه باكتريايي شامل Bacillus sp. Strain A، Bacillus amyloliquefaciens، Bacillus sp. Strain B، Azotobacter chroococcum، Pseudomonas putida و Azospirillum lipoferum بودند. با توجه به نتايج حاصل از تجزيه واريانس تأثير سطوح تنش كمبود آب، تيمارهاي باكتريايي و اثر متقابل آن‌ها بر تعداد دانه در كپسول، تعداد كپسول در بوته، وزن هزار دانه، عملكرد بيولوژيك، عملكرد دانه و شاخص برداشت معني‌دار بود. نتايج نشان داد افزايش تنش كمبود آب سبب كاهش عملكرد و اجزاي عملكرد دانه گرديد؛ به­طوري­كه افزايش تنش كمبود آب (تيمار 50 درصد نياز آبي گياه) سبب كاهش ۱۸ درصدي عملكرد بيولوژيك و 28 درصدي عملكرد دانه شد. نتايج به‌دست‌آمده از اثر متقابل سطوح تنش كمبود آب و كاربرد باكتري­هاي محرك رشد گياهي نشان داد، كاربرد باكتري Bacillus amyloliquefaciensتحت تيمار 100 درصد نياز آبي گياه بيشترين ميزان عملكرد بيولوژيك و عملكرد دانه را به خود اختصاص داد كه نسبت به تيمار شاهد (عدم تلقيح باكتريايي) به ترتيب به ميزان ۸/۲۴ و ۲/۳۵ درصد افزايش يافتند‎. تلقيح بذرها با باكتري­هاي محرك رشد گياهي سبب افزايش عملكرد و اجزاي عملكرد سياهدانه در مقايسه با شاهد (عدم تلقيح) در دو سطح تنش (۷۵ و ۵۰ درصد نياز آبي گياه) گرديد. اين افزايش در تيمارهاي تلقيح شده با باكتري­هاي Bacillus amyloliquefaciens و Bacillus sp. Strain B چشمگير­تر بود. درمجموع با توجه به نتايج اين پژوهش، تلقيح باكتريايي بذر با باكتري­هاي Bacillus amyloliquefaciens و Bacillus sp. Strain B به­ ويژه در روش­هاي كشت كم­ آبياري جهت كاهش اثرات تنش توصيه مي­گردد.