امكان ‌سنجي كاربرد چند استروئيد گياهي به‌عنوان حشره‌كش‌هاي زيستي از طريق بررسي مدل‌هاي برهمكنش آن‌ها با گيرنده‌ هاي اكدايستروئيدي كرم غوزه‌، Helicoverpa armigera و بالتوري سبز، Chrysoperla carnea

كرم غوزه‌ي پنبه Helicoverpa armigera Hübner (Lepidoptera: Noctuidae) يكي از آفات مهم و كليدي پنبه در جهان و در ايران است. اين گونه داراي دامنه‌ي وسيع ميزباني مي‌باشد و هر ساله خسارت غير قابل جبراني را به كشاورزان تحميل مي‌كند. در زمينه‌ي مبارزه با آفات گياهي از روش هاي مختلفي استفاده مي‌شود. در طي ساليان اخير محققين در جستجوي يافتن تكنولوژي توليد حشره كش هاي بي‌خطري هستند كه داراي خصوصياتي از قبيل نحوه‌ي اثر انتخابي بيشتر روي حشرات هدف و خطرات زيست محيطي كمتر روي موجودات غيرهدف باشند. در اين ميان حشره كش هاي مختل كننده پوست اندازي بسيار مورد اقبال واقع شدند. در اين مقاله سعي شده تا به استفاده از غربال گري مجازي توسط داكينگ مولكولي مدل‌هاي برهمكنش گيرنده‌هاي اكديزوني و تعدادي استروئيد گياهي كه در سال‌هاي 2013 تا 2015 در بانك تركيبات استروئيدي به‌ثبت رسيده است، به‌كارگيري اين تركيبات در مبارزه با كرم غوزه‌ي Helicoverpa armigera با كمترين اثر سو بر روي بالتوري سبزChrysoperla carnea  به‌عنوان دشمن طبيعي آن امكان سنجي گردد. مدل گيرنده­هاي اكديزون آفت و بالتوري سبز طراحي و برآورد كارايي شد. شاخص Zscore، كيفيت مدل گيرنده EcR ساخته شده براي كرم غوزه و بالتوري سبز را به‌‌ترتيب معادل روش­هاي NMR وXray Crystallography دانست. نتايج نشان داد كه در بين استروئيدهاي گياهي مورد بررسي، استروئيدهاي 11βHYDROXY20DEOXYSHIDASTERONE، 2,3,14,20,26PENTAHYDROXY6OXOSTIGMAST7ENE22,26LACTOL، CALLECDYSTEROL A,B,C و GLUTINOSTERONE كمترين ثابت بازداري (Ki)، منفي­ترين انرژي پيوند و كمترين ميزان تغييرات RMSD در هنگام اتصال به‌گيرنده هدف اكديزون آفت را نشان داده‌اند و همچنين در اتصال به گيرنده‌‌هاي اكديزوني بالتوري سبز بسيار كم اثر ظاهر شدند. لذا استروئيدها گياهي ذكر شده از پتانسيل بالايي براي كنترل كرم غوزه برخوردار هستند و تأثير بسيار كمي در برهم زدن سيكل زندگي بالتوري سبز خواهند داشت.