خانه هاي تاريخي سنندج، خوانش كالبد از دريچة فرهنگ زيست

دستيابي به فهم دقيق يك معماري در فهم پيدا و نهان آن است و درك اين دو با بررسي كالبد و زيست جاري در آن محقق مي‌گردد. خانه نيز، به مثابة اصلي‌ترين فضاي زيست انسان، مفهومي است كه افزون بر كالبد، معاني مختلفي را در خود جاي مي‌دهد و به نوعي تركيبي تجربي و انتزاعي از زمان و مكان را به همراه دارد. بدين‌ترتيب شناخت دقيق خانه چيزي فراتر از شناخت كالبد را مي‌طلبد. محققان مختلفي به جستجوي مفهوم خانه در بسترهاي فرهنگي متفاوت پرداخته‌اند. در اين مقاله تلاش شده است، تا با مداقه در خانه‌هاي تاريخي سنندج، خوانشي از كالبد عرضه گردد كه، فراتر از ويژگي‌هاي كالبدي، از مدخل فرهنگ زيست ساكنان به موضوع تقرب يافته شود. اين پژوهش با رويكردي كيفي، در سه سطح تحليلي مبتني بر تأثير ويژگي‌هاي كلي شهر بر خانه‌ها و قياس بين كالبد خانه‌ها به روش تحليلي‌ـ توصيفي از يك سو، و تحليل مبتني بر تطابق فرهنگ زيست و معماري خانه‌ها، به روش تحليل محتواي مصاحبه‌هاي عميق نيمه‌ساختاريافته از سوي ديگر، به انجام رسيده است. نتايج نشانگر آن است كه اصلي‌ترين ويژگي‌هاي خانه‌هاي سنندج، كه آن‌ها را از ديگر خانه‌ها متمايز مي‌كند، نحوة ارتباط با طبيعت، توجه به منظرگاه بيروني و در عين حفظ محرميت، وجود مرتبه‌بندي در كل و جزء فضاها، و تأثيرپذيري از خانه‌هاي ديواني موجود در شهر بوده است.