قرآن كريم و زبان عربي

قرآن در تعريفي كوتاه و نيز جامع و مانع، كلام­الله است و مي­دانيم كه پيروان اديان ديگر نيز چنين ادعايي در مورد متن مقدس خود ندارند. قرآن پس از نزول خود، خود را به همه شناساند. پيامبر اكرم(ص) با شيوه­اي حكيمانه به تعليم آن پرداخت و اين كتاب پس از زماني كوتاه در گسترۀ جغرافيايي وسيعي نشر يافت و زبان عربي را به صورتي عميق تحت تأثير خود قرار داد و خدمات بزرگي را به اين زبان انجام داد. اما از زمان­هاي پيشين ميان قرآن و زبان عربي، تصور يك «اين­هماني» پديد آمد و گاه زبان عربي و ادبيات درازدامني كه پس از نزول قرآن و بنا بر شرايط و در بسترۀ آيين خاص پديد آمد و همۀ قواعد آن نيز لزوماً منطبق با سخن و منطق قرآن نبود، الزاماً مقدمۀ فهم قرآن قلمداد شد. بر اساس اين تصورات، برخي اسلام را دين اعراب و قبايل بدويِ جزيره­العرب شمرده­اند و گروهي نيز قائل به اين شده­اند كه براي ارتباط گرفتن با متن اين دين يا بايد عرب بود يا ساليان طولاني را لزوماً به فراگيري زبان عربي گذراند. مقاله با روش توصيفي و كتابخانه­اي به بيان اين موضوع مي­پردازد كه قرآن در حصار مكان و زمان و زبان خاصي نمانده است و عربيِ الهي آن، عربي قومي ويژه و زبان مادري كسي نيست، بلكه اين عربي، لسان مبين الهي در كسوت زباني بشري است كه بنا بر مصالحي، منطقۀ نزول آن در سرزميني عرب­نشين درنظر گرفته شده است و چنين حالتي مزيت و محروميتي را براي كسي رقم نمي­زند