چيستي‌شناسيِ مهر در ازدواج دائم و موقت

درباره چيستي «مَهر» ديدگاه‌هاي مختلفي وجود دارد. برخي «مهر» را عوض و برخي هديه دانسته‌اند. اين مقاله با رويكردي تحليلي و اجتهادي و با توجه به نظريات حقوقي در پي تبيين واقع بينانه اين مقوله هماهنگ با منطق قرآن، روايات و موازين فقه و حقوق اسلامي است. نخست با توجه به مترادف‌هاي واژه «مهر» در لغت و كتاب و سنت، تصويري ابتدايي از «مهر» به ذهن مخاطب مي‌بخشد و سپس با بحث‌ عميق و استدلالي در باب ماهيت عقد نكاح به پاسخ به اين سؤال اساسي مي‌پردازد كه آيا نكاح يك عقد معاوضي است تا «مهر» رنگ و بوي عوض پيدا كند و يا عقدي غير معاوضي؟ سپس با رجوع به منابع فقه اسلامي بويژه قرآن و روايات اهل بيت (عليهم السلام) وارد بحث چيستي‌شناسي «مهر» مي‌شود و وجوه گوناگون اين نهاد چند وجهي را بيان مي‌كند و به نقد و بررسي آنها مي‌پردازد و پس از واكاوي اين معنا به اختصار به ماهيت «مهر» در نكاح موقت كه مشروع و مورد امضاي پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله) است، مي‌پردازد. بحث از ماهيت «مهر» علاوه بر ثمره نظري، ثمره عملي نيز در بردارد كه در بحث كيفيت تقسيم يك مهر براي دو همسر ظاهر مي‌شود.