خوانش تمدني بر الهيات مسيحي و الهيات اسلامي با تأكيد بر وحدت‌گرايي و كثرت‌گرايي

چگونگي تأثيرگذاري الهيات بر تمدن‌ها و مباني الهياتي در دو وجه وحدت‌گرا و كثرت‌گرا و همچنين نحوۀ تأثيرگذاري بر جهت‌گيري تمدن اسلامي و تمدن غربي امري است كه قابليت پژوهشي عميق دارد. خوانش تمدني بر الهيات مسيحي و به‌طور خاص، الهيات پروتستاني و الهيات اسلامي و سنت‌گرايي اسلامي و همچنين تأثيرگذاري اين دو الهيات و مناسبات آن دو بر تمدن اسلامي و غربي در عصر پسامدرن، مسئله اصلي اين پژوهش هستند كه با روش تحليل مقايسه‌اي انجام شده‌اند. نتايج به‌دست‌آمده نشان مي‌دهند در هر دو الهيات، جنبه‌هايي از وحدت‌گرايي و كثرت‌گرايي وجود دارد؛ اما كثرت‌گرايي در الهيات مسيحي و وحدت‌گرايي در الهيات اسلامي غلبه دارد. الهيات مسيحي از دورۀ رنسانس به اين سو دچار تكثرگرايي شده و با ايدئولوژيك‌شدن مسيحيت، كثرت‌گرايي ديني، نقش مشروعيت‌بخشي در ظهور پست مدرنيسم داشته است. از سوي ديگر، الهيات اسلامي از ابتدا مبتني بر نگرش توحيدي بوده و باوجود ظهور سنت‌گرايي و جريان‌هاي روشنفكري، جنبۀ وحدت‌بخش خود را تا به حال حفظ كرده است.