نسبت‌سنجي درون‌مايه بيعت در انديشه سياسي شيعه با ماهيت و كارويژه «رأي» در حقوق اساسي مدرن

در نظام سياسي تشيّع مشاركت مردم در تأسيس و استمرار حكومت بر مفهوم بيعت بنا مي‌شود كه در بارزترين كاركرد خود در قالب يك قرارداد اجتماعي با كارگزاران سياسي منعقد مي‌شود. در حقوق مدرن انتخابات مهم‌ترين عنصر در تحقق نظام نمايندگي محسوب مي‌شود و حاكميت ملي از طريق نظام نمايندگي و با حق رأي، توسط منتخِبين اعمال مي‌شود. در مورد همساني مفهوم بيعت با رأي و انتخابات اختلاف‌نظر وجود دارد، و حل اين اختلاف به بررسي ماهيت بيعت باز مي گردد. از ديدگاه فقه شيعي بيعت را مي‌توان به‌عنوان يك عقد لازم و مستقل درنظر گرفت كه فقط جنبه تأكيدي دارد و تأسيس تكليف براي مسلمان نمي‌نمايد؛ در واقع حق تعيين سرنوشت مردم در چارچوب رجوع به ولايت اعمال مي‌شود و امّت مجاز به قبول ولايت فرد ديگري غير از وليّ نيست و مردم فقط وظيفه كشف وليّ بر اساس شاخصه‌هاي موجود و بيعت با او را دارا هستند. برخلاف انتخابات كه مردم با حق تعيين سرنوشت، هركسي را مي‌توانند بر سرنوشت خود حاكم يا عزل نمايند و رأي مردم مستقلاً، في‌نفسه و به‌صورت كامل مشروعيت‌بخش محسوب مي‌شود و منحصراً اراده مردمي، ايجادكننده شاخصه‌هاي موردنياز در نماينده است.