هفت رهيافت از نظريه كسب و تحليل آن

درباره تفسير فعل انسان از حيث اختيار و جبر، از سوي دين پژوهان رهيافت‌هاي مختلفي ارائه شده است. اشاعره و در رأس آنان، ابوالحسن اشعري نظريه «كسب» را مطرح و مدعي شد كه نقش انسان در فعل خويش كسب فعل و نه ايجاد آن است. لكن عالمان اشاعره در طول تاريخ در تبيين حقيقت آن دچار اختلاف شده و به تبع آن قرائت‌هاي مختلفي ارائه كرده‌اند. نويسنده با فحص در آثار اشاعره به هفت رهيافت مهم از نظريه كسب دست يازيده است كه در اين مقاله با تحليل و ارزيابي تقديم مي‌شود. در مقاله روشن خواهد شد كه نظريات ارايه شده از تبيين حقيقت كسب ناتوانند و در آن آراء به نوعي به جبر يا به تفويض منتهي مي‌شوند، لذا برخي از عالمان اشاعره به انكار نظريه كسب پرداخته و به نظريه «امر بين الامرين» اماميه روي آوردند.