حيات برزخي و سماع موتي؛ مقايسه ديدگاه ابن تيميه و ابن قيّم جوزي با ديدگاه وهابيت

مسئله حيات برزخي و مسائل متفرع از آن، با برخي سنت‌هاي اسلامي همچون توسل و استغاثه از ارواح صالحين و زيارت قبور، پيوند تنگاتنگي دارد. قاطبه مسلمين ضمن تأكيد بر حيات برزخي اموات، سماع موتي را نيز پذيرفته‌اند كه زير بنايي براي توسل و استغاثه از ارواح صالحين مي‌باشد. اشتراك نظر ابن تيميه و وهابيت در مخالفت‌ با توسل و استغاثه، تداعي‌گر اتفاق‌نظر وهابيت با اسلاف خويش در مباني مسئله حيات برزخي مي‌باشد؛ اما باواكاوي آراء ابن تيميه و ابن قيّم از سويي و ديدگاه‌هاي وهابيت از سويي ديگر، شاهد اختلاف‌نظر آشكاري در باب حيات برزخي و مسائل متفرع از آن همچون سماع موتي هستيم. ابن تيميه به‌طور اجمالي و ابن قيّم به‌صورت تفصيلي معتقد به حيات برزخي و سماع موتي مي‌باشند؛ حال اينكه وهابيت قائل به محدوديت حيات برزخي است و اصل اولي را عدم سماع موتي مي‌داند. ازاين‌رو جاي اين سؤال باقي است كه چگونه وهابيتِ مدعيِ پيروي از ابن تيميه و ابن قيّم، در حيات برزخي و سماع موتي از اسلاف خود فراتر رفته و علاوه بر مخالفت با قاطبه مسلمين در اين باب، با مشايخ خود نيز به مخالفت بر خواسته‌اند.