بررسي تطبيقي مساله شفاعت از منظر حكمت متعاليه، اشاعره(با محوريت آراء فخررازي) و معتزله(با محوريت آراء قاضي عبدالجبار) با توجه به آيات قرآن كريم

شفاعت از مباحث تفسيري كلامي است كه آيات قرآني سبب طرح آن در ميان متفكران اسلامي گرديده است. مباحث مربوط به شفاعت را مي توان به دو دسته كلي شفاعت كنندگان و شفاعت شوندگان تقسيم نمود. اشاعره و معتزله پيامبر اسلام(ص) را شفاعت كننده مي دانند و در مورد ساير شافيان نظريه خاصي ارائه ننموده اند. در مقابل، ملاصدرا موجودات متقدم در قوس نزول(مجردات عقلي) و صعود(انسانهاي كامل) را به دليل واسطه فيض بودن، شفاعت كننده انسانها و هاديان آنها به سوي خداوند هستند. پيامبر اسلام(ص) نيز به دليل جامعيت اسمائي فاتح باب شفاعت است. معتزله شفاعت را در ازدياد نعمت هاي مومنان بهشتي؛ و اشاعره آنرا در كاستن عذاب فاسقان و ظالمان نيز فراگير مي دانند. ملاصدرا ضمن نقادي نظريه معتزله، شفاعت را در كاسته شدن عذاب دوزخيان نيز موثر مي داند. البته در صورتي كه افعال ناپسند آنها ملكه راسخ نگشته باشد. كليد واژگان: شفاعت، معتزله، اشاعره، ملاصدرا، مومن، فاسق.