صورت‌بندي مفهوم عدالت در قرآن كريم بر مبناي معناشناسي واژه «قسط»

«قسط» يكي از مفاهيم كليدي در قرآن كريم و ناظر به انگاره عدالت است. اين انگاره در حوزه‌هاي مختلف علوم انساني نظير علوم سياسي، اقتصاد، حقوق و مطالعات اجتماعي مورد توجه است. گرچه عالمان مسلمان  و از جمله لغت‌شناسان درباره مفهوم قسط مطالعه كرده و درنهايت مؤلفه‌هاي معنايي «عدالت» و «سهم و نصيب» را براي آن برشمرده‌اند، اما ازآنجاكه مفهوم عدالت، خود تيرگي معنايي دارد و مؤلفه‌هايش روشن نيستند، همچنان جاي يك مطالعه معناشناختي درباره اين مفهوم كليدي قرآني حس مي‌شود. نگارنده در اين مقاله قصد دارد با بهره‌گيري از نظريات مختلف در حوزه معناشناسي، نظير روابط هم‌نشيني، حوزه‌هاي معنايي و مؤلفه‌هاي معنايي و نيز استفاده از روش‎هاي متنوع زبان‌شناسي تاريخي مانند ريشه‌شناسي، گونه‌شناسي و مطالعات زبان‌هاي سامي، تحليلي معناشناختي از واژه قرآني «قسط» ارائه دهد. در قدم اول مؤلفه‌هاي معنايي واژه قسط براساس ريشه‌شناسي اين واژه كشف مي‌شوند. در قدم بعد نيز با استخراج حوزه‌هاي معنايي كاربرد قسط در قرآن كريم، حضور اين مؤلفه‌هاي معنايي در بافت كاربرد آيات سنجيده خواهد شد. نتيجه آنكه قسط داراي مؤلفه‌هاي معنايي «قانون»، «حق و نصيب» و «حق و راستي» است و در قرآن كريم، در حوزه‌هاي احكام حقوقي، احكام قضايي، احكام معاملات اقتصادي و عدالت در كنش‌هاي اجتماعي به كار رفته است.