توسعه مدل بومي سنجش رقابت پذيري گردشگري مقاصد گردشگري ايران

از ابتداي ورود مباحث مربوط به سنجش رقابت‌پذيري به موضوع گردشگري زمان زيادي مي‌گذرد.  از زماني كه پورتر در سال 1990 ميلادي نخستين مدل را ارائه داد، تاكنون مدل‌هاي متعددي براي مقاصد مختلف توسعه داده شده است؛ ولي هنوز مدل بومي‌سازي‌شده براي سنجش اين شاخص در بين مقاصد گردشگري ايران با توجه به متغيرهاي خاص كشور ايران طراحي نشده است. به اين منظور، در پژوهش حاضر براي استخراج متغيرهاي مدل بومي مدنظر در مرحله نخست از روش كتابخانه‌اي با بررسي مدل‌هاي معتبر موجود در ادبيات موضوع و انتخاب متغيرهاي متناسب با مقاصد گردشگري ايران استفاده شد؛ سپس براي تكميل متغيرها از مصاحبه‌هاي كيفي با خبرگان صنعت گردشگري، مديران بخش دولتي و فعالان بخش خصوصي تا مرحله اشباع نظري استفاده شده است. به منظور جانمايي متغيرها در شاخص‌هاي مربوطه، روش تحليل عاملي تأييدي به كار بسته شد. براي سنجش متغيرهاي كمّي متناظر با هر مقصد از منابع كتابخانه‌اي و آمارهاي رسمي و براي سنجش متغيرهاي كيفي هر مقصد از پرسشنامه استفاده شده است. اوزان شاخص‌ها به روش مقايسه زوجي به كمك خبرگان و شاخص‌ها به كمك روش به‌كاررفته مدل مجمع جهاني اقتصاد بي‌وزن‌سازي شده است. نتايج پژوهش در قالب يك مدل مشتمل بر 9 شاخص شامل امنيت، زيرساخت‌ها، خدمات مقصد و امكانات اقامتي، رقابت‌پذيري قيمتي و جوّ مقصد، عوامل انساني، محيط مقصد، جذابيت‌هاي تفريحي و واقعه‌اي، مديريت مقصد و در نهايت اطلاع‌رساني و برنامه‌ريزي ارائه شده است. همچنين 64 متغير در زيرمجموعه اين شاخص‌ها قرار گرفته است.