ارايه الگوي جامع موبينگ (ترور روحي) در محيط كار با تأكيد بر محيط هاي آموزشي ؛ پيشايندها، ابعاد و پيامدها

Presenting comprehensive model of mobbing in the workplace with an emphasis on educational environments; antecedents, dimensions and consequences

يكي از عوامل اثرگذار روحي-عاطفي در محيط‌هاي كاري و آموزشي كه وجود و اثرات منفي فردي و سازماني آن كمتر مدنظر قرار گرفته، موبينگ (ترور روحي) است. موبينگ فعاليتهاي روحي-عاطفي با نمودهاي گفتاري و رفتاري است كه فرد (موب كننده) به‌گونه‌اي رفتار مي‌كند تا طرف مقابل (قرباني موب شده) در شرايط ناامن قرار گرفته و گاه مجبور به ترك سازمان شود. هدف اين مطالعه علمي-مروري از نوع توصيفي و مبتني بر صبغه كتابخانه‌اي، آن است كه با كاوش مطالعات نظري و ميداني جهاني، به تعريف موبينگ، مراحل و ابعاد آن بپردازد؛ عوامل مرتبط (پيشايندها و پيامدهاي) آن را بررسي كند؛ مهم‌ترين الگوهاي مطرح شده، الگوي جامع توسعه‌يافته عوامل مرتبط با موبينگ و راهكارهايي براي مديريت و كاهش آن ارايه دهد. نتيجه مطالعه حاضر نشان مي‌دهد در محيط‌هاي كاري و آموزشي، رفتارهاي موبينگ شامل هفت بعد مختلف، عوامل مؤثر و پيامدهاي مخرب (فردي، شغلي، سازماني، رواني-اجتماعي) است كه ضرورت شناخت و مديريت آنها، انجام مطالعات دقيق ميداني و بومي در هر محيط سازماني و آموزشي خاص آن را ايجاب مي‌كند. تقويت مربي‌گري، رفتارهاي شهروندي سازماني، شفافيت سازماني، اخلاق كاري-حرفه‌اي، هوش معنوي و هيجاني، مديريت تعارض و پويايي‌هاي تيمي، راهكارهاي كاهش موبينگ و هم‌افزايي فعاليت‌ها براي تحقق اهداف فردي و سازماني است.

One of the factors affecting psycho-emotional in the workplace and educational environments, that less considered its existence and personal and organizational negative effects, is mobbing (psychological terror). Mobbing is psycho-emotional activities with verbal and behavioral manifestations, in which a person (mobbing agent) have such behavior aim that other party (the victim of mobbing) placed in unsafe conditions, and sometimes he/she had to leave the organization. The aim of this scientific-review study, descriptive type, based on library approach is by investigating global theoretical and field studies, define mobbing and its steps and dimensions; consider associated factors (antecedents and consequences of mobbing); present the most important designed models, developed a comprehensive model of factors associated with mobbing, and finally solutions for managing and decreasing mobbing. Results of this study show that in educational and work environments, mobbing behaviors include 7 different dimensions, effective factors and destructive consequences (personal, job, organizational, mental-social) that necessity of knowing and managing them, oblige doing field and native exact studies in every special educational and work environments. Promoting coaching, citizenship behaviors, organizational transparency, work-professional ethics, spiritual and emotional intelligence, conflict and team dynamics management are solutions for decreasing mobbing and synergistic practices in line with achievement of personal and organizational goals.