معنا و مبناي ديالوگ در جنبش فلسفه براي كودكان: كوششي در تدوين نظريه يادگيري و آموزش ديالوجيك

بدون عنوان

جنبش فلسفه براي كودكان از آغاز، مباني ديالوجيك خود را بر پاية روش سقراطي و برخي از مفهوم­ هاي نظرية رشد ويگوتسكي همچون دروني­سازي و منطقة تقريبي رشد استوار ساخته است. اما روش گفت­ و­گوهاي سقراطي و ديدگاه ويگوتسكي در نگاه­هاي جديدتر فلسفي و روان‌شناسي، به پرسش كشيده شده و اين انتقادها به جنبش فلسفه براي كودكان نيز راه يافته است. از همين رو برخي از انديشمندان قلمرو فلسفه براي كودكان مبناي ديالوجيك باختيني را همچون واپسين جايگزين گفت­و­گوهاي سقراطي پيشنهاد كرده ­اند. در اين مقاله پس از نقد رويكردهاي سقراط، ويگوتسكي و باختين به ديالوگ و براي چيرگي بر كاستي­هاي اين رويكردها، مي‌كوشيم با خوانشي دوباره از نظرية تمركززدايي پيشنهادي تازه براي مبناي ديالوجيك حلقة كندوكاو ارائه دهيم؛ مبنايي كه مي‌تواند به نقطة آغازي براي تدوين نظرية يادگيري و آموزش ديالوجيك بدل شود. در پرتو اين نظريه، ديالوگ داراي دو ويژگي است: نخست آن‌كه مونولوگ و ديالوگ بر روي پيوستاري قرار دارند كه در هر نقطة آن رويدادي آميخته از «مونولوگ-ديالوگ» در گذر است. دوم اين‌كه ديالكتيك و ديالوگ نيز پيوستاري‌اند و همچون مونولوگ و ديالوگ در هر نقطه‌اي به ‌نسبت آميخته‌اند. در اين پيوند آنچه در حلقة كندوكاو يادگيري رخ مي‌دهد، نوسان ميان ديدگاه‌هاي گوناگون است كه در واقع همان مسير نوسان ميان تمركزگرايي و تمركززدايي را مي‌پيمايد. همچنين در پرتو اين نظريه براي چيرگي بر كاستي­هاي دو مفهوم دروني­سازي و منطقة تقريبي رشد ويگوتسكي به مثابه مباني ديالوجيك برنامة فلسفه براي كودكان، دو جايگزين «از آن خود كردن» و «منطقة تقريبي ديالوگ» را پيشنهاد مي­دهيم. مهم‌ترين اِشكال مفهوم دروني‌سازي ويگوتسكي لغو سوية تمركززدايي در فرايند نوسان ذهن ميان تمركزگرايي و تمركززدايي است، و انتقاد به مفهوم منطقة تقريبي رشد از اين رو است كه به چيرگي صداي اول يعني صداي مابان، آموزگار و مربي بر صداي دوم، يعني صداي كودك، دانش­آموز و كارآموز مي‌انجامد.

فاقد چكيده