اثر تيمارهاي شيميايي و آنزيمي بر ارزش غذايي، فراسنجه‌هاي توليد گاز و قابليت هضم تفاله گوجه فرنگي در شرايط آزمايشگاهي

Effect of different chemical and enzymatic treatments on nutritional value, gas production and digestibility of tomato Waste by in vitro techniques

زمينه مطالعاتي: يكي از راه‌هاي افزايش ارزش غذايي خوراك‌هاي با كيفيت پايين در دام‌هاي نشخوار كننده استفاده از روش‌هاي فيزيكي و شيميايي براي عمل‌آوري آن‌هاست. هدف: اﯾﻦ آزﻣﺎﯾﺶ ﺟﻬﺖ بررسي ارزش غذايي و فراسنجه‌هاي توليد گاز و قابليت هضم تفاله گوجه فرنگي با اعمال تيمارهاي مختلف شيميايي (اتوكلاو، 3 درصد اوره و 3 درصد اوره + اتوكلاو) و آنزيمي (در دو سطح 5/0 و 1 درصد) در ﺷﺮاﯾﻂ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. روش كار: علاوه بر تركيبات شيميايي (ماده خشك، پروتئين خام، ديواره سلولي و خاكستر)، فراسنجه‌هاي حداكثر توليد گاز، سرعت توليد گاز، زمان تاخير، قابليت هضم ماده خشك، قابليت هضم ديواره سلولي و انرژي قابل متابوليسم اندازه‌‌گيري شد. نتايج: ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻏﻠﻈﺖ ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ﺧﺎم در تيمار شاهد، و ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻏﻠﻈﺖ آن در تيمار اوره 3 درصد (به ترتيب 8/256 و 343 گرم در كيلوگرم ماده خشك) ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ (05/0>P). ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻏﻠﻈﺖ دﯾﻮاره ﺳﻠﻮﻟﯽ ﻧﺎﻣﺤﻠﻮل در ﺷﻮﯾﻨﺪه ﺧﻨﺜﯽ (دﯾﻮاره ﺳﻠﻮﻟﯽ)، در بين تيمارهاي اعمال شده در تيمار شاهد و اتوكلاو ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ (05/0>P). تيمار آنزيم يك درصد بالاترين پتانسيل توليد گاز و كوتاه‌ترين فاز تاخير را در طي 144 ساعت انكوباسيون داشت (05/0>P). ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﮔﻮارشﭘﺬﯾﺮي ﻣﺎده آلي در تيمار اوره 3 درصد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ (05/0>P). ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﮔﻮارشﭘﺬﯾﺮي دﯾﻮاره ﺳﻠﻮﻟﯽ و ضريب تفكيك، در تيمار اوره 3 درصد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ، در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺗﻮده ﻣﯿﮑﺮوﺑﯽ و اﻧﺮژي ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﯿﺴﻢ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ تيمار آنزيم يك درصد ﺑﻮد. نتيجه‌‌گيري كلي: ﺑﻪﻃﻮرﮐﻠﯽ، ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎﯾﯽ مانند قابليت هضم ماده خشك و الياف نامحلول در شوينده خنثي، ضريب تفكيك و ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷﯿﻤﯿﺎيي ﻣﯽﺗﻮان اﯾﻦﻃﻮر ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮي ﮐﺮد ﮐﻪ تيمارهاي اوره 3 درصد و آنزيم در سطح ﯾﮏ درصد باعث افزايش قابليت هضم تفاله گوجه فرنگي شده است.