بررسي هويت فلسفه اسلامي در آثار علامه طباطبايي ره

در سده گذشته بررسي هويت فلسفه اسلامي اعم از چيستي و هستي آن، يكي از موضوعات مورد بحث مستشرقين غربي و متفكرين اسلامي بوده است. آيا فلسفه اسلامي داراي يك هويت متمايز است؟ بدين معنا كه آيا مي‌توان درباره آن گفت هم اسلامي است و هم هويتي جدا از كلام اسلامي و فلسفه يونان دارد؟ در اين باره پاسخ‌هاي گوناگوني در ردّ يا دفاع از آن ارائه شده است. يكي از بزرگترين فيلسوفان معاصر كه بررسي‌هاي گسترده‌اي در اين باره انجام داده و در آثار خود تلاش نموده است تا به تبيين هويت فلسفه اسلامي و دفاع از آن بپردازد علامه طباطبايي است. اين تحقيق با توجه به آثار علامه طباطبايي به سه سوال درباره هويت فلسفه اسلامي يعني ارتباط اسلام با فلسفه، چيستي فلسفه اسلامي و هستي فلسفه اسلامي از منظر علامه پاسخ مي‌دهد. به نظر علامه طباطبايي اسلام ديني فطري و جهاني است و نبايد آن را در قشري خاص از مخاطبين محدود كرد. انديشه فلسفي نيز امري فطري است و اسلام آن را به رسميت شناخته و در رديف تفكر مذهبي قرار داده است. فلسفه اسلامي در چيستي و ماهيت فلسفي و برهاني خود، اگر چه با كلام اسلامي متمايز است اما تفاوتي با فلسفه يونان نمي‌كند بلكه تمايز فلسفه اسلامي با فلسفه يونان در هستي و تحقق خارجي آن است؛ يعني در ابتكاراتي است كه در سه بخشِ 1-كميت مسائل فلسفي 2- انسجام و ترتب خاص در بين مسائل فلسفي 3- زنده بودن و پويايي در ابعاد مختلف كه در طول ساليان متمادي بدست آورده است.