تجزيه و تحليل ژنتيكي پارامترهاي الگوي رشد حاصل از مقايسه توابع غيرخطي در گوسفند مغاني با استفاده از راهبرد بيزي

Genetic analysis of growth curve parameters obtained by nonlinear functions in Moghani sheep using Bayesian approach

زمينه مطالعاتي: مدلهاي رشد، توابع رياضي هستند كه براي توصيف الگوي رشد به كار ميروند. هدف: هدف از انجام اين پژوهش، برآورد فراسنجه‌هاي ژنتيكي پارامترهاي رشد حاصل از بهترين مدل غيرخطي و عوامل محيطي مختلف مؤثر بر اين پارامترها در گوسفندان مغاني بود. روش­كار: در اين پژوهش، به منظور برآورد اجزاء (كو)واريانس پارامترهاي الگوي رشد، از تعداد 7278 ركورد وزن تولد، 5881 ركورد وزن شيرگيري، 5013 ركورد وزن شش‌ماهگي، 2819 ركورد وزن نه‌ماهگي و 2883 ركورد وزن يك­سالگي گوسفندان مغاني كه طي سال‌هاي 1374 تا 1389 در ايستگاه پرورش و اصلاح نژاد اين گوسفند واقع در جعفرآباد مغان جمع‌آوري شده بود، استفاده شد. در اين مطالعه پارامترهاي الگوي رشد (وزن بلوغ، نرخ رشد و نرخ بلوغ) با استفاده از چهار مدل رگرسيون غيرخطي گومپرتز، لجستيك، برودي و ون‌برتالانفي با رويه NLIN نرم‌افزار SAS محاسبه شد. جهت برآورد اجزاي واريانس-كواريانس پارامترهاي الگوي رشد از روش آماري بيزي مبتني بر تكنيك نمونه‌گيري گيبس و نرم‌افزار MTGSAM استفاده شد. نتايج: مدل ون‌برتالانفي به علت داشتن بيشترين ضريب تبيين و كمترين مقدار آكائيكي به عنوان مدل برتر در مقايسه با ساير مدل‌ها، انتخاب شد. عوامل محيطي سال تولد (01/0P<)، جنسيت بره (01/0P<) و سن مادر هنگام زايش (05/0P<) بر وزن بلوغ و نرخ رشد از لحاظ آماري معني‌دار بودند. اثرات ثابت سال تولد و جنسيت بره بر نرخ بلوغ اثر معني‌دار داشتند (01/0P<). از بين شش مدل خطي برازش شده در روش بيزي، بر اساس كمترين مقدار واريانس باقيمانده براي وزن بلوغ مدل 4، براي نرخ رشد مدل 6 و براي نرخ بلوغ مدل 5 انتخاب گرديد. وراثت‌پذيري مستقيم برآورد شده بر اساس مدل مناسب انتخاب شده، براي صفات مذكور به ترتيب برابر 003/0±29/0، 004/0±35/0 و 005/0±21/0 بود. همبستگي بين پارامترهاي الگوي رشد مثبت و نزديك به صفر برآورد شد. نتيجه‌گيري كلي: طبق نتايج به دست آمده، اثر عوامل محيطي بر پارامترهاي الگوي رشد مهم و تأثيرگذار هستند و بايد در تجزيه و تحليل اين پارامترها مورد بررسي قرار گيرند.