تصوير خداوند در انديشه اشو: وجوه افتراق تعاليم او با آموزه هاي مولانا

امروزه در حالي شاهد گسترش جريان‌هاي معناگرا در داخل كشور هستيم كه فرهنگ ما داراي آثاري ارزشمند در حوزۀ معنويت و عرفان است. توجه روزافزون به معنويت، برخي از پژوهشگران را بر آن داشته است تا با اشاره به تعاليم جنبش‌هاي نوپديد معنوي، تنها به بيان وجوه تشابهات آن‌ها با آموزه‌هاي عرفان اسلامي بپردازند كه اين امر مي‌تواند تبعات جدي به‌دنبال داشته باشد. اين پژوهش با درنظرگرفتن اين مسئله و با هدف نشان‌دادن وجوه افتراق تعاليم جريان‌هاي معناگرا با عرفان و معنويت اسلامي، تعاليم اشو را كه بنيان‌گذار يكي از جنبش‌هاي نوپديد معنوي است مطالعه مي‌كند و ديدگاه او را دربارۀ وجود خداوند، امكان و راه‌هاي شناخت او كه همواره از مهم‌ترين دغدغه‌هاي بشر بوده است، مشخص مي‌سازد. همچنين تعاليم او در اين حوزه را با آموزه‌هاي مولانا به‌عنوان يكي از نمايندگان راستين عرفان و معنويت اسلامي مقايسه مي‌كند تا وجوه افتراق ديدگاه او را با ديدگاه عارفان مسلمان نشان دهد. نتايج اين تحقيق، تفاوت بنيادين ديدگاه اشو و مولانا در اين حوزه را آشكار مي‌سازد. انسجام‌نداشتن ديدگاه او دربارۀ وجود خداوند و نيز برداشت متفاوت او از مفاهيمي مانند عشق، آزادي و شناخت خويشتن به‌عنوان راه‌هاي شناخت خداوند در مقايسه با آموزه‌هاي مولانا مؤيد اين گفتار است. به‌نظر مي‌رسد اين امر از خاستگاه فكري متفاوت اين دو صاحب‌نظر نشئت گرفته است؛ چرا كه برخلاف اشو كه آشكارا به انكار اديان الهي مي‌پردازد، اعتقادات مولانا ريشه در آموزه‌هاي دين اسلام دارد.