ماهيّت تجربه عرفاني بر پايه الگوي مديريت احوال

براي شناخت بهتر عرفان اسلامي بايد تجربه عرفاني دقيق‌تر تحليل گردد. تا كنون پژوهش‌هايي درباره ماهيت عرفان اسلامي انجام گرفته است و هر كدام از ديدگاهي ويژه، تجربه عرفاني و در كل عرفان اسلامي را بررسي كرده‌اند. تقسيم عرفان اسلامي به گونه‌هايي چون عرفان عاشقانه و تصوف عابدانه، عرفان خراسانيان و بغداديان و همين‌طور تجربه طريقي و تجربه عرفاني از جمله اين ديدگاه‌ها است. هم‌چنين ماهيت تجربه عرفاني را با تأكيد بر رويه زبان آن بررسي كرده‌اند. اما اين پژوهش‌ها و پژوهش‌هايي كه پيرو آن‌ها انجام گرفته است، نتوانسته‌اند ماهيّت عرفان اسلامي را به طور دقيق تحليل كنند. اين پژوهش با تأكيد بر متون دسته اول عرفاني، نخست نظريه‌هاي يادشده را خيلي كوتاه نقد مي‌كند و سپس با توجه به سخنان خودِ عارفان تجربه عرفاني را به چهار بخش مقدمات، معارف، احوال و گفتار و كردار بيروني تقسيم مي‌كند و الگويي جديد ارائه مي‌كند كه ماهيّت عرفان اسلامي را دقيق‌تر نشان دهد. در اين الگو ميزان تسلط عارفان بر احوالي كه بر ايشان وارد ميآيد، يكي از دلايل تفاوت آنان با يكديگر مي‌باشد.