ماهيت و قلمرو مسئوليت انسان از ديدگاه سارتر و رويكرد اسلامي عمل

هدف پژوهش حاضر تحليل تطبيقي ماهيت و قلمرو مسئوليت آدمي از ديدگاه سارتر و رويكرد اسلامي عمل است. جهت نيل به هدف مذكور، روش تحليل مفهومي و تحليل تطبيقي به كار گرفته‌شده است. با اين توضيح كه نخست با به‌كارگيري روش تحليل مفهومي، ماهيت مسئوليت انسان با در نظر گرفتن چيستي انسان و آزادي و انتخاب وي در هر دو ديدگاه مورد بررسي قرار گرفت و در نهايت شباهت‌ها و تفاوت‌هاي اين دو ديدگاه به‌صورت تطبيقي تحليل شد. اين تطبيق از چهار منظرِ خاستگاه مسئوليت و معيار مسئوليت (ماهيت مسئوليت)، مسئوليت مطلق /مقيد و مسئوليت فردي/اجتماعي (قلمرو مسئوليت) صورت گرفته است. باوجوداين كه مسئوليت انسان در برابر اعمال خويش در هر دو ديدگاه مهم تلقي شده و مورد تأكيد است، ماهيت و قلمرو آن در اين دو ديدگاه تفاوت‌هايي دارد. نخست اين كه باوجود شباهت اوليه دو ديدگاه در خاستگاه مسئوليت، با نظر به مفهوم وانهادگي/ نهادگي از يكديگر متمايز مي‌شوند. دوم اين كه اين دو ديدگاه با توجه به دو جنبه‌ي عيني/ذهني و مطلق/ نسبي در معيار مسئوليت ماهيتي متفاوت پيدا مي‌كنند. مطلق/ مقيد بودن قلمرو مسئوليت به‌عنوان سومين مؤلفه، اين دو ديدگاه را تا حدي به هم نزديك كرده است و در نهايت مسئوليت فردي/اجتماعي در قبال اعمال از منظري ديگر به بررسي تطبيقي قلمرو مسئوليت آدمي در اين دو ديدگاه پرداخته است.