جايگاه آموزش‌‌هاي آنلاين در پرورش مسئوليت‌پذيري اخلاقي با تأكيد بر نظريه‌ فلسفي كنش‌گر-شبكه

هدف پژوهش حاضر، بررسي جايگاه موك‌ها در پرورش مسئوليت‌پذيري اخلاقي با تأكيد بر نظريه كنش‌گر-شبكه است. پژوهش حاضر فلسفي و روش آن از نوع تحليل مفهومي و زباني و تحليل منطقي فرارونده است. اسناد تحليل‌شده شامل ديدگاه‌هاي صاحب‌نظران، كتب، پيشينه‌ مطالعاتي و پژوهش‌هاي مرتبط در اين زمينه‌اند. پژوهش نشان داد كه بربنياد نظريه ‌كنش‌گر–شبكه و عامليت هم‌زمان انسان و فناوري و تأثيرگذاري متقابل آن‌ها بر يكديگر، موك‌ها ابزاري خنثي نيستند و مي‌توانند داراي جايگاه دوگانه سازنده و غيرسازنده در پرورش مسئوليت‌پذيري اخلاقي باشند. از يك‌سو از طريق تغيير نقش استاد و فراگير، به‌كارگيري رويكردهاي تعاملي در تدريس، پرورش شايستگي‌هاي اختصاصي و توسعه عدالت آموزشي زمينه‌ پرورش مسئوليت‌پذيري اخلاقي را فراهم مي‌كنند، از سوي ديگر، به‌علت غيرحضوري بودن، پذيرش بي‌قيدوشرط همه‌ متقاضيان، شلوغ بودن كلاس‌ها، وجود هويت‌هاي كاذب و امكان ناشناختگي فراگيران، باعث كاهش مسئوليت‌پذيري مي‌شوند. بر اساس نظريه كنش‌گر-شبكه و نگاه واسطه‌اي، متقارن و شبكه‌اي به انسان و مصنوعات مي‌توان چنين نتيجه‌گيري كرد كه موك‌ها از طريق تغيير ماهيت علايق و قصد‌هاي كنش‌گران، زمينه‌ پرورش مسئوليت‌پذيري يا مسئوليت‌گريزي اخلاقي آن‌ها را فراهم كرده‌اند. اين ابزار به‌خودي‌خود فاقد ابزاري براي تقويت مسئوليت‌پذيري اخلاقي است اما اين خلاء را مي‌توان با تعاملي‌تر كردن محيط يادگيري و استفاده بيشتر از فناوري‌هاي چندرسانه‌اي پر كرد.