بررسي تطبيقي مراتب ارواح از منظر عزيز نسفي و نجم الدين رازي

در پژوهش حاضر آراي نجم الدين رازي و عزيز نسفي در باب مراتب ارواح و وجوه اشتراك و افتراق آن ها بررسي مي شود. نتايج نشان مي دهد آراي آنها در باب هستي و آفرينش ضمن تأثيرپذيري از ديدگاه حكم ا ب ا نوآوري هاي بسياري همراه است و زمينه هاي مشتركي در ديدگاه هاي آن ها مشاهده مي شود. صرف نظر از تشابهات صوري و بهره گيري از يك تشبيه مشترك، از نظر محتوايي نيز شباهت هايي بين ديدگاه هاي آنها وجود دارد؛ از جمله : 1 مراتب ارواح عطايي هستند و در آن ها تبديل ي صورت نمي گيرد؛ 2 كمال انسان در تعلق روح به قالب است، زير ا جسم معدن كدورت و ظلمت است و زمينۀ طلب كمال را در انسان فراهم مي كند؛ 3 هر دو عارف با طرح مراتب ارواح به تبيين قوس نزول در داير ۀ هستي مي پردازند. توجه به سير استكمالي و بازگشت به مبدأ نيز قوس صعو د را در دايرۀ هستي ترسيم م يكند. شباهت هاي مذكور مي تواند دليلي بر اثرپذيري عزيز نسفي از نجم الدين رازي تلقي شود.