واكنش فيزيولوژيك و بيوشيميايي ارقام مختلف سويا به تنش كم آبي در مراحل رشد رويشي و زايشي

با توجه به اهميت سويا و اثر كمبود آب در مناطق خشك و نيمه خشك به كاهش عملكرد آن گياه، اين تحقيق به ­منظور بررسي واكنش فيزيولوژيك و بيوشيميايي ارقام مختلف سويا در مواجهه با تنش كم­ آبي در مراحل مختلف رشد رويشي و زايشي، آزمايشي به ­صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك­ هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در پرديس كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه رازي كرمانشاه در سال 92-1391 اجرا شد. تيمارهاي مورد برسي شامل: رژيم آبي (1- شاهد، 2- تنش كم­آبي از مرحله رشد رويشي و 3- تنش كم­آبي از مرحله رشد زايشي تا رسيدگي) و رقم ­هاي مختلف سويا (شامل: Williams، L17، M9، M7 و Zan) بودند. براساس نتايج، اعمال تنش كم­ آبي در هر دو مرحله رشد رويشي و زايشي در مقايسه با تيمار شاهد به غير از رقم M7، اثر معني­ داري بر عملكرد دانه ساير ارقام مورد بررسي داشت. بيش­ترين كاهش عملكرد دانه در هر دو سطح تنش كم­آبي مربوط به رقم Williams به­ ترتيب 57 و 51 درصد كاهش بود. اعمال تنش كم­آبي در مراحل رشد رويشي و زايشي به­ طور معني­ دار محتوي رنگدانه ­هاي كلروفيل a و b، حداكثر كارايي فتوشيميايي فتوسيستمII، پروتئين­ هاي محلول و محتوي نسبي آب برگ را كاهش و محتوي كارتنوئيدها، قندهاي محلول و پرولين و مقدار مقاومت روزنه­اي و سرعت فعاليت آنزيم­ هاي كاتالاز، پراكسيداز و سوپراكسيد ديسموتاز برگ را افزايش داد. در بين صفات مورد بررسي، مقاومت روزنه­ اي و محتوي پرولين برگ ­ها در شرايط تنش كم­ آبي بيش­ترين افزايش را نسبت به شرايط كنترل داشتند. در بين آنزيم ­هاي آنتي­ اكسيدان، پراكسيداز بيش­ ترين سرعت فعاليت را در هر دو شرايط رطوبتي در ارقام مورد بررسي داشت.