حقيقت وحي و كلام الاهي: از كلام نفسي تا تبيين فلسفي طباطبايي و جوادي آملي از آن

پرسش از رابطه وجودي الفاظ و مفاهيم قرآني با كنه وحي و چگونگي اعتبار آنها از مسائل مطرح در علم كلام است. تحقيق حاضر با نگاهي به پيشينه تاريخي بحث و با روش تحليلي‌اسنادي، و با تكيه بر نظر محمدحسين طباطبايي و جوادي آملي در پاسخ به پرسش از فرآيندي معقول براي فهم كلام، با نظر به غايت فعل الاهي، كه هدايت و درك مقصود متكلم از سوي بشر است، اين نتيجه را افاده مي‌كند كه وحي و كلام الاهي، فعل و جعل الاهي است، كه غايت آن تحقق هدايت بوده و لازمه آن نزول و دريافت وحي در قالب مفاهمه بشري است. اين حقيقت از مرتبه كنه تا مرتبه اعتبار، امر واحدي است كه نفس نبوي به سبب جامعيت و تناسب آن با عوالم مختلف، واسطه در نزول و ظهور مراتب گوناگون آن است و حقيقت نبي، هرچند از نظرگاه فلسفي عين علمي وحي و كلام قرار مي‌گيرد، اما فاعل كلام نيست، و مسير و ظرف تحقق و نزول وحي با جعل الاهي است.