تأثير كود كمپوست بر برخي پارامترهاي فتوسنتزي در سه مرحله رشد گياه عدس (Lens culinaris Medik.) تحت تنش خشكي

Department of Biology, College of Sciences, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, Behbahan, Iran

كمپوست به عنوان محصول فرآوري زباله‌هاي شهري با خصوصيات فيزيكوشيميايي مناسب، مي‌تواند نقش موثري در رشد و نمو و همچنين كاهش اثرات منفي ناشي از تنش‌هاي مختلف محيطي بر گياهان داشته باشد. در اين راستا آزمايشي با هدف اثر كمپوست بر شاخص‌هاي فتوسنتزي در مراحل فنولوژيك گياه عدس تحت تنش خشكي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در سطح اطمينان معني‌داري 95 درصد به اجراء درآمد. عوامل مورد بررسي شامل تيمارهاي مختلف كمپوست و خاك با 5 سطح (100:0، 95:5، 85:15، 75:25 و 65:35 درصد وزني) و تنش خشكي با 3 سطح شامل 100، 75 و 25 درصد ظرفيت زراعي (بدون تنش، تنش ملايم و تنش شديد) در نظر گرفته شد. نتايج در مرحله گياهچه‌اي نشان داد كه در شرايط تنش ملايم، افزودن كمپوست به خاك در سطح 25 و 35 درصد وزني منجر به افزايش معني‌دار محتواي كلروفيل كل (12% و 15% به ترتيب)، CO2 درون سلول ( 8% و 8%)، فتوسنتز (16% و 17%)، تعرق (14% و 15%) و عملكرد فتوسيستم II (4% و 4%) در مقايسه با شاهد شد، اما در شرايط تنش شديد سطح 35 درصد وزني در مقايسه با ديگر سطوح افزايش معني‌داري داشت. در مرحله گلدهي سطوح 25 و 35 درصد كمپوست در شرايط تنش ملايم و شديد در مقايسه با سطح شاهد منجر به افزايش معني‌دار تمامي شاخص‌هاي مورد بررسي گرديد. با توجه به نتايج اين مطالعه مي-توان كاربرد كمپوست را در جهت كاهش اثرات منفي تنش خشكي در گياه عدس به‌ويژه در مراحل ابتدايي رشد پيشنهاد داد.

Compost produced from municipal waste and has suitable chemical and physical properties, which plays an important role in reducing the negative effects of environmental stress in plants. In order to evaluate the effects of compost fertilizer on photosynthetic parameters of phonological stages of lentil under drought stress, a factorial experiment in completely randomized design was conducted with three replications (p≤0.05). Experiment were carried out with five ratios of compost to soil, i.e., 0:100, 5:95, 15:85, 25:75 and 35:65, and three levels of drought stress including non-stress, moderate and severe drought stress (100, 75, and 25% of field capacity, respectively). Results showed that,adding 25 and 35% compost to the soil at seedling stage under moderate stress, led to significant increase of total chlorophyll content (12 and 15%), intercellular CO2 (8 and 8%), net-photosynthesis (16 and 17%) and efficiency of PSII (4 and 4%), compared with the control. However, under severe stress, it was effective levels of 35% compared with other levels. At flowering stage, 25 and 35% compost levels under moderate and severe stress led to significant increase in all parameters compared with control group. According to the results, this study suggests that compost plays an important role in reducing the negative effects of stress on photosynthetic performance of lentil, especially in the early stages of growth.