بررسي اثر عوامل محيطي بر تنوع و الگوي پراكنش جوامع بزرگ بي‌مهرگان كفزي رودخانه زرين گل، استان گلستان

Investigation of the effects of environmental factors on diversity and distribution patterns of macroinvertebrates communities Zarin-Gol River Golestan province

موجودات كف‌زي در محيط‌هاي آبي نقش مهمي در تغذيه آبزي، جابجايي وچرخش مواد غذايي در اكوسيستم آبي و تبديل مواد آلي به مواد معدني دارند. در مطالعـه حاضـر، بـه منظور ارزيابي زيستي رودخانه زرين گل در كاربري‌هاي مختلف از تركيب جمعيت بزرگ بي‌مهرگان كفزي استفاده شد. نمونه هاي كفزي با استفاده از سوربرسمپلر با سطح پوشش 900 سانتي متر مربع در فصل زمستان و بهار (به مدت 6 ماه) از12 ايستگاه با سه تكرار گرفته شد. در مجموع 6192 نمونه از موجودات كفزي شناسايي شدند كه شامل 31 خانواده و 9 راسته بودند. سه جمعيت غالب از لحاظ فراواني را افمروپترا (37 %)، تريكوپترا (23/45%) و ديپترا (سيموليده (16%) و شيرونوميده (12/4%) تشكيل دادند. حداكثر تراكم كل جانداران در طول مدت نمونه گيري 7944/44 عدد در متر مربع در ايستگاه 2 و حداقل آن 2144/44 عدد در متر مربع در ايستگاه 1 (ايستگاه پايين دست تحت فعاليت كشاورزي) بود. هم چنين لازم به ذكر است كه از ايستگاه‌هاي بالادست (دست نخورده) به طرف پايين‌دست (تحت تاثير فعاليت‌هاي انساني شامل كشاورزي و پرورش ماهي)؛ مقادير شاخص‌هاي زيستي - جمعيتي و فراوانـي ارگـانيزم‌هـاي حسـاس كـاهش و فراوانـي ارگـانيزم‌هـاي مقـاوم افـزايش يافـت. بدين ترتيب فعاليت هاي انساني مختلف در حاشيه رودخانه زرين گل علاوه بر تاثير منفي بر فراواني و تنوع بزرگ بي مهرگان كفزي، كيفيت آب را نيز تنزل داده است.

Benthic organisms in the aquatic environment plays an important role in aquatic nutrition, movement, rotation of food in aquatic ecosystem and the conversion of organic matter to mineral ones. The purpose of present study was biological monitoring of Zarin Gol river. This study carried out in Golestan province using macrobenthic invertebrates' population as it sample. Macro benthic invertebrate samples were collected by Surber sampler (900 cm2) of 12 sampling stations with 3 replicates in two seasons: winter and spring. Totally, 6192 individuals of benthic organism were identified consist of 31 families and 9 order. Three dominant populations of abundance were Ephemeroptera (%37), Trichoptera (%23.45) and Diptera (Simulidae (%16) and Chironomidae (%12.4)). Maximum total density in all sampling periods was in stations 2 (7944.44 ind/m2) (downstream under the agriculture activity). Population biological indices value and abundance of sensitive organisms decreased from upstream to downstream, while the abundance of resistance organisms increased. The human activities effect on abundance and distribution of macro invertebrates and reduction of water quality in Zarin Gol River.