تفكيك اثر متغيرهاي مؤثر بر نكول تسهيلات كشاورزي در طبقات مختلف مطالبات غيرجاري

مطالبات غيرجاري بانك­ها شامل سررسيد گذشته، معوق و مشكوك­الوصول، يكي از چالش­هاي جدي پيش روي نظام بانكي كشور است. اين سه گروه از مطالبات داراي درجات ريسك يكساني نيستند. وجود گروه مشكوك­الوصول بيشترين ريسك را براي بانك­ها در پي دارد. ازاين‌رو، شناسايي عواملي كه بيشترين اثر را بر كاهش سهم اين طبقه از كل مطالبات غيرجاري دارند، بسيار مهم است. هدف اصلي مطالعه حاضر، تفكيك متغيرهاي اثرگذار بر كاهش مطالبات غيرجاري براساس ميزان تأثيرگذاري آنها بر هريك از طبقات اين مطالبات است. براي اين منظور، اطلاعات و آمار مربوط به دريافت‌كنندگان حقيقي و حقوقي تسهيلات از شعب بانك كشاورزي بين سال­هاي 1387 تا 1391، در دو استان تهران و كرمانشاه تجزيه‌و‌تحليل شد. از آنجا كه متغير وابسته مورد بررسي يك متغير سلسله‌مراتبي است، تعيين عوامل اثرگذار و تفكيك آنها با استفاده از الگوي لاجيت ترتيبي تعميم‌يافته مقيد از نوع احتمالات متناسب جزيي انجام شد. نتايج نشان داد كه دريافت‌كنندگان تسهيلات كه چك برگشتي در سابقه خود دارند، بيشترين اثر را بر احتمال «مشكوك‌الوصول» شدن تسهيلات اعطايي بانك مي­گذارند. از سوي ديگر، متغيرهايي مانند پرداخت تسهيلات به فعاليت­هاي خدماتي و توليدات كشاورزي در مقايسه با فعاليت­هاي غيركشاورزي، پرداخت تسهيلات سرمايه‌گذاري در مقايسه با تسهيلات سرمايه در گردش، اعطاي تسهيلات از منابع غيرتكليفي و وجوه اداره شده در مقايسه با منابع تكليفي، مهم‌ترين عوامل در كاهش احتمال مشكوك‌الوصول شدن تسهيلات اعطا شده، هستند. براساس اين، براي كاهش مطالبات پرريسك مشكوك‌الوصول، بانك­ها بايد تمركز خود را بر مديريت و كنترل متغيرهاي يادشده افزايش دهند.