تحليل شبكه سازماني مؤثر بر خزش روستايي در سكونتگاه‌هاي روستايي پيرامون همدان

زمين به عنوان يكي از منابع توليد روستايي نيازمند مديريت خردمندانه و حفاظت است. يكي از پديده‌هاي كالبدي در سكونتگاه‌هاي پيرامون فضاهاي شهري، پديده خزش روستايي است كه منجر به تغييركاربري زمين‌هاي كشاورزي و باغي به نفع ديگر كاربري‌ها مي‌شود. عوامل مختلفي در بروز اين پديده تأثيرگذارند؛ يكي از مهم‌ترين آن‌ها عوامل و نيروهاي سازماني است. اين پژوهش به دنبال شناخت پديده خزش روستايي و تحليل ميزان مداخلات نقش‌آفرينان مديريت زمين و شبكه‌هاي تأثيرگذار بر آن‌ها در عرصه‌هاي روستايي و پيرامون شهري است. محدوده پژوهش 24 سكونتگاه روستايي پيرامون شهر همدان است. براي شناسايي نظام شبكه موجود و روابط ميان سازمان‌ها و ارگان‌هاي تأثيرگذار بر فرايند تغيير كاربري زمين از روش تحليل شبكه استفاده شد. نتايج نشان داد نيمي از دست‌اندركاران نهادي بيش از 5 نوع تضاد با ديگر نهادها دارند. يك‌سوم از پيوندهاي شبكه در اختيار دست‌اندركاران مركزي و نهادهاي كليدي و سياست‌گذارهاي اصلي قرار دارد و بقيه نهادها در جريان تغيير كاربري، نقش منفعلانه، حاشيه‌اي و تسهيل‌كننده دارند. جذب سرمايه‌ها و سرمايه‌گذاري در پيرامون شهر، كمبود زمين در محدوده شهر، تلاش براي ايجاد شغل و زمينه‌هاي كسب درآمد و تقاضاي گسترده براي ايجاد واحدهاي تك‌خانواري روند تغيير كاربري را شدت بخشيده است. لزوم توجه به منطقه شهري همدان و پيوندهاي روستايي شهري و اتخاذ سياست‌هاي تعاملي با تأكيد بر صيانت از عرصه‌هاي سكونتگاهي مي‌تواند به مديريت خردمندانه اراضي منجر شود.