خاستگاه ماگما در پهنه ابرفرورانشي مجموعه افيوليتي پيرانشهر بر اساس شيمي كاني كلينوپيروكسن موجود در بازالت‌هاي شمال غرب ايران

Magma genesis in the supra-subduction zone of the Piranshahr ophiolite complex based on the mineral chemistry of clinopyroxene in the North West basalts of Iran

مجموعه افيوليتي پيرانشهر در شمال غرب ايران، شمال­غرب پيرانشهر واقع است. اين مجموعه به شدت درهم آميخته است و مرز بين واحدهاي مختلف در آن قابل تفكيك نيست. سنگ­هاي تشكيل­دهنده افيوليت درهم آميخته پيرانشهر شامل فرامافيك، مافيك، رسوبي و دگرگوني است. سنگ­هاي مافيك با تركيب بازالت و دياباز در بخش­هاي مختلف بصورت پراكنده رخنمون دارند. در اين مقاله، زمين­شيمي كلينوپيروكسن سنگ­هاي بازالتي بررسي و با ساير سنگ­هاي بازالتي مناطق افيوليتي پهنه ابرفرورانشي شرق مديترانه مقايسه شده است. كلينوپيروكسن بازالت افيوليت پيرانشهر تركيب ديوپسيد با گستره En0.39-0.59 Fs0.01-0.05 WO0.50-0.57، سرشت آهكي-قليايي، Ti پايين و Mg بالا نشان مي­دهد. مقدار Mg بالا و Ti پايين ماگما نشاندهنده تشكيل بازالت افيوليت پيرانشهر در پهنه ابرفرورانشي است. براساس توزيع آلومينيوم در كلينوپيروكسن­ها، اين كاني در گريزندگي بالاي اكسيژن و از ماگمايي با مقدار آب 10 درصد تشكيل شده است. كلينوپيروكسن افيوليت پيرانشهر شيمي مشابه با ساير افيوليت­هاي ابرفرورانشي شرق مديترانه (مثل ترودوس، وارينوس، پندوس و عمان) دارد كه قرابت قوس نشان مي­دهند.

The Piranshahr ophiolitic complex is located in NW Iran, and at north west of the Piranshahr town. Tectonically, the NW Piranshahr ophiolitic complex is severely mélanged and the boundary of different units in this complex is undistinguishable. Piranshahr ophiolite includes ultramafic, mafic, sedimentary and metamorphic rocks. Mafic rocks with basalt and diabase compositions are exposed in several parts of the region. In this paper, clinopyroxene geochemistry of basaltic rocks are studied and compared with the similar rocks from other supra-subduction zone-type of Eastern Mediterranean ophiolites. Clinopyroxenes display diopsitic compositions within the range of (En0.39-0.59 Fs0.01-0.05 WO0.50-0.57), calc-alkaline nature with low Ti and high Mg content. High-Mg and low-Ti magma suggest a supra-subduction zone setting for the formation of the Piranshahr ophiolitic basalts. According to the distribution of aluminum in clinopyroxenes, these minerals have formed at high oxygen fugacity and water content about 10 percent. The clinopyroxenes of the Piranshahr Ophiolite have similar chemical compositions to those of the other supra-subduction zone-type Eastern Mediterranean ophiolites (e.g., Troodos, Varinous, Pindos and Oman ophiolites) that show arc affinity.