جامعه‌پذيري نخبگان پساشوروي و هژموني منطقه‌اي روسيه

مسكو طي سا‌ل‌هاي پس از جنگ سرد تلاش كرده است از اهرم‌هاي مختلفي كه در دست دارد به منظور حفظ منافع خود در منطقه پساشوروي استفاده كند. مي‌توان گفت، اگر در دوران پس از فروپاشي جايگاه روسيه به عنوان يك قدرت جهاني از لحاظ عملي و نظري به چالش كشيده شده و مورد مناقشه بوده باشد، نقش اين كشور به عنوان قدرت منطقه‌اي در جمهوري‌هاي پيشين اتحاد جماهير شوروي چنين نبوده است. به باور نگارندگان مفهوم «هژموني منطقه‌اي» مي‌تواند، چارچوب مفيدي براي فهم بهتر روابط روسيه با همسايگان آن فراهم كند. تداوم هژموني منطقه‌اي يك كشور با وجود افول قدرت مادي آن، مي‌تواند ما را به واكاوي نقش عوامل غيرمادي رهنمون شود. با توجه به اين كه ابعاد مادي قدرت روسيه به ضعف‌ها و كمبودهايي دچار شده‌اند و بعيد به نظر مي‌رسد هژموني منطقه‌اي تنها با تكيه بر آنها تداوم يابد. در نوشتار پيش‌رو با بهره­گيري از نظريه «جامعه‌پذيري و قدرت هژمونيك» به بررسي شاخص‌ها و مؤلفه‌هاي غيرمادي قدرت روسيه مي‌پردازيم. بر اساس اين نظريه، مولفه‌هاي ذهني نقش موثري در حفظ هژموني دارند. بنابراين در پاسخ به اين پرسش كه «چرا با وجود اعمال سياست‌هاي استقلال‌طلبانه در برخي از كشورهاي پساشوروي و افول تدريجي ابعاد مادي قدرت روسيه، همچنان هژموني اين كشور در محيط پيراموني تداوم يافته است؟» به عنوان پرسش اصلي مقاله، نگارندگان اين فرضيه را مطرح مي‌كنند، «منابع فرهنگي قدرت روسيه هستند كه با نقش‌آفريني در شكل‌گيري ذهنيت نخبگان كشورهاي پساشوروي به تداوم هژموني منطقه‌اي روسيه كمك و كاركرد منابع نظامي و اقتصاي را تكميل مي‌كنند». براي پاسخ به اين پرسش از روش توصيفي- تحليلي استفاده شده است.