مطالعه تأثير عناصر موجود در طبيعت بر نقوش گليم جيرفت

A Study on the Influence of Natural Elements on the Motifs of City of Jiroft`s Carpet (kilim

طراحي نقوش گليم و فرش، داراي ارزش‌هايي است كه عليرغم توجه بسياري از هنرمندان و هنردوستان، هنوز جاي بررسي بسيار دارد. زيرا كه تمام هنرمندان و پژوهشگران بر اين باورند كه اين نقوش از طبيعت الهام گرفته شده است. ديدگاه طراح نقوش گليم جيرفت نسبت به مسائل مختلفي كه مضمون آثارش را تشكيل مي‌دهد، نگرشي آرماني بوده كه زائيده‌ي فكر و باورهاي هنرمند، بنا به الهامات، احساسات و اشتياقش مي‌باشد. ليكن هنرمند طراح نقوش گليم جيرفت سعي دارد كه مخاطب خود را از طريق دگرگوني طبيعت زيبا، به زيبايي ازلي و مطلق رهنمون سازد، اين همان سلوكي است كه خود نيز پيموده است. نوشتار پيش روي سعي دارد كه با نگاهي به نقوش گليم جيرفت؛ آن‌ها را از نظر ويژگي‌هاي تصويري و نيز وجود تشابهشان با برخي از عناصر طبيعت و چگونگي تطبيق آن‌ها با طبيعت مورد مطالعه و بررسي قرار دهد، اين پژوهش از لحاظ ماهيت؛ توصيفي، تحليلي و تاريخي بوده و به روش ميداني- كتابخانه‌اي تدوين يافته است. ضرورت انجام چنين تحقيقي مي‌تواند هنرمندان و طراحان نقوش را به شناخت دقيق‌تري نسبت به ديدگاه طراحان گذشته و شيوه تغييرات اين فرم‌ها آشنا سازد. بر اساس تقسيم بندي نقوش به چهار گروه: گياهي، حيواني، اشياء و انتزاعي- اقتباسي، اين نتيجه حاصل گرديد كه از لحاظ گستردگي نقوش در فضاي متن و حاشيه گليم‌هاي جيرفت، گروه حيواني در درجه‌ي اول؛ و پس از آن، به ترتيب گروه انتزاعي – اقتباسي، اشياء و گياهي قرار دارد. اين نقوش متأثر از منطقه جغرافيايي و نيز اعتقادات مردم بافنده آن است.

The design of rug and carpets (kilim) have artistic values and capacities which are not known enough for the artists and scholars. As some of such motifs belonging to the carpets of the city of Jiroft have been extracted by the creative mind of artist without any direct connection with the nature, this paper focuses on such motifs which are similar to natural elements in their visual representation and names. This article aims to study the degree of influence and inspiration, obtained by these motifs from nature through a historical, descriptive and analytic approach. As a conclusion it could be said that all of the motifs and colors belonging to such carpets have been attached with the cultural traditions and beliefs of the local artists. In addition, the usage of abstract motifs of animals and plants of Jiroft reveal the high influence of the environment on Jiroft weavers.