ساختار ژنتيكي و جمعيتي ماهي كلمه (Rutilus rutilus caspicus) سواحل جنوبي درياي خزر و درياچه پشت سد ارس با استفاده از روش توالي‌يابي DNA (DNA sequencing)

Population genetic structure of Caspian roach (Rutilus rutilus caspicus) using DNA sequencing in South Caspian Sea and Aras Lake

ساختار ژنتيكي و جمعيتي ماهي كلمه (Rutilus rutilus caspicus) درياچه پشت سد ارس و دو منطقه آستارا در غرب و بندر تركمن در شرق سواحل جنوبي درياي خزر با ژن سيتوكروم b و روش توالي­يابي DNA انجام شد. روش كار شامل نمونه ­برداري از باله دمي، استخراج DNA، PCR و توالي­ يابي بود. جهت تجزيه و تحليل، شاخص ­هاي تنوع مولكولي، شاخص توزيع شكل گاما، شاخص Fst كه نشان­ دهنده جدايي جمعيت­ ها مي­ باشد، آزمون دقيق فرضيه صفر مبني بر مستقل بودن جمعيت­ ها، گسترش و پراكنش تاريخ جمعيتي با دو روش تست تاجيما و تست Fu Fsمورد بررسي قرار گرفت. در مجموع 18 هاپلوتايپ به دست آمد، شاخص توزيع شكل گاما 0/19 و نشاندهنده نرخ متوسط موتاسيون در اين گونه بود. مقدار Fst در سطح احتمال 0/05 بين سه جمعي0/12 بود كه تنها جمعيت منطقه درياچه پشت سد ارس با دو منطقه آستارا و بندر تركمن معني­ دار بود و آزمون تفاوت در داخل جمعيت ­ها اين مسئله را مورد تأييد قرار داد. تاريخچه جمعيتي ماهي كلمه غير معين و شبيه به مدل بسط ناگهاني بود و مقدار كم شاخص راجرز و هارپندينگ (0/061) آن را تأييد نمود. آزمون­ هاي بي­طرفي تاجيما و شاخص Fu Fs بين مناطق به­ ترتيب 2/36- و 4/046- بود كه هر دو شاخص منفي و معني­ دار بودند. نتايج نشان داد كه جمعيت ماهي كلمه درياچه پشت سد ارس يك خزانه ژني مستقل مي­ باشد و با توجه به يكسان بودن جمعيت­ ها در دو منطقه سواحل جنوبي درياي خزر، بايستي مديريت شيلاتي در راستاي افزايش تنوع ژنتيكي و زيستي جمعيت­هاي ماهي كلمه اين مناطق اعمال گردد.