شواهدي از بازي نرد در سده هاي سوم و چهارم هجري در شهر بلقيس اسفراين

شهر بلقيس نام كنوني شهر دوران اسالمي اسفراين از توابع مهم نيشابور است كه در مسير ارتباطي جرجان ـ نيشابور واقع شده بود. سكونت در شهر بلقيس از صدر اسالم تا اواخر دورۀ صفويه ادامه داشته و توالي باستانشناسي منحصر به فردي در آن مشاهده ميشود. اولين كاوشهاي علمي باستان شناختي به صورت منظم هرساله ادامه در شهر بلقيس در سال 1386 انجام شد و از آن پس كاوشها تقريبا يافته است. طي چند فصل كاوش در شهر بلقيس، عالوه بر كشف آثار معماري، اشيا و يافته هاي كوچك فراواني به دست آمده كه هركدام بيانگر حضور يك هنر، پيشه، صنعت، و... در زمان شكوفايي و رونق اين شهر بوده است. يكي از مهم ترين يافته هاي باستانشناختي از اين محوطه ـ كه اطالعاتي در زمينۀ بازيهاي فكري رايج در اسفراين به دست ميدهد ـ يك تاس تختۀ نرد از جنس استخوان است. در اين مقاله سعي كرده ايم عالوه بر معرفي اثر و بافت باستانشناختي آن، تحليلي مقدماتي از نقوش روي تاس و بافت اجتماعيِ جامعه اي كه آن را به كار ميگرفته، ارائه كنيم.