اثر نامتقارن ماليات بر توزيع درآمد در ايران

هدف اصلي اين مقاله بررسي ارتباط ميان ماليات­هاي مستقيم و غيرمستقيم و نابرابري توزيع درآمد در ايران است. براي اين منظور، داده­ هاي سري زماني سالانه نسبت ماليات­هاي مستقيم به توليد ناخالص داخلي، نسبت ماليات­هاي غيرمستقيم به توليد ناخالص داخلي و ضريب جيني طي دوره زماني 1393-1361 به كار گرفته شده­اند. نتايج حاصل از آزمون­هاي ريشه واحد آستانه­اي با تعديل نامتقارن نشان مي­دهند كه همه­ متغيرها داراي يك ريشه واحد هستند. طبق نتايج آزمون­هاي هم­انباشتگي آستانه­اي، ماليات­هاي مستقيم در بلندمدت اثر منفي و معني­داري بر نابرابري توزيع درآمد دارند. علاوه بر اين، نتايج به كارگيري مدل تصحيح خطاي آستانه­اي نشان مي­دهند سرعت تعديل انحرافات مثبت و منفي از تعادل بلندمدت متفاوت است. در مقابل، يافته­ها نشان مي­دهند كه ماليات­هاي مستقيم در كوتاه­مدت اثرات مثبت و معني­داري بر نابرابري توزيع درآمد دارند و چنين اثراتي نامتقارن هستند؛ به طوري كه واكنش ضريب جيني به كاهش در سهم ماليات­هاي مستقيم از توليد ناخالص داخلي بيشتر از واكنش آن به افزايش يكسان در سهم ماليات­هاي مستقيم از توليد ناخالص داخلي است. با اين وجود، نتايج نشان مي­دهند كه ماليات­هاي غيرمستقيم در هر دو افق زماني كوتاه ­مدت و بلندمدت هيچ­گونه اثر معني­ داري بر روي نابرابري درآمدي ندارند.