نيروي دريايي ايران در خليج‌فارس در عصر قاجاريه

نيروي دريايي مهم‌ترين عامل قدرت در قرن نوزدهم و بيستم محسوب مي‌شد، كشور ايران به دليل دارا بودن بيش از 1200 كيلومتر مرز دريايي، در خليج‌فارس و درياي عمان در جنوب كه بيشترين خط ساحلي در بين كشورهاي منطقه محسوب مي‌شود؛ از موقعيت مناسبي براي تشكيل ناوگان دريايي در اين دوره كه بيشتر آن، معاصر با حكومت قاجاريه بر ايران است، برخوردار بود. لذا هدف از اين پژوهش بررسي وضعيت نيروي دريايي ايران در عصر قاجاريه در خليج‌فارس و درياي عمان است. اين تحقيق با رويكرد توصيفي- تحليلي و با استفاده از اسناد و منابع دست‌اول تاريخي به بررسي وضعيت ناوگان دريايي ايران در خليج‌فارس در عصر قاجاريه خواهد پرداخت. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه در ايران عصر قاجاريه در مرزهاي ساحلي جنوب، اغلب مؤلفه‌هاي قدرت دريايي همچون: موقعيت جغرافيايي، ويژگي‌هاي طبيعي، سواحل طولاني، جمعيت و علاقه‌مندي مردم جنوب به دريا و دريانوردي به‌صورت بالقوه وجود داشته است؛ اما به‌رغم وجود اين شرايط مناسب و بالقوه ناوگان دريايي و نظامي ايران در خليج‌فارس يكي از ضعيف‌ترين ناوگان‌هاي دريايي در منطقه بوده كه حتي قادر به حفظ امنيت و پاسداري از سواحل خود نيز نبوده است. نبود يك خط‌مشي روشن و مشخص در اداره اين مناطق مهم و استراتژيك، عدم شناخت و توجه كافي سلاطين و سياستمداران قاجاري از اهميت بنادر و جزاير جنوب و حضور پررنگ و قدرتمند كشورهاي استعمارگر به‌خصوص انگلستان در خليج‌فارس، باعث شدند تا هيچ‌گاه قدرت دريايي ايران در عصر قاجار نتواند آن‌طور كه بايد ظهور و بروز پيدا كند.