ابيات شاهنامه در خلق الانسان نيشابوري (پيش از 521ق)

در كتابي به زبان عربي موسوم به خلق الانسان، اثر خواجه بيان‌­الحق نيشابوري (521ق)، ابياتي از شاهنامۀ فردوسي در كنار هم نقل و ثبت شده است. كتاب نيشابوري داراي ماهيتي تفسيري و كاملاً ديني و با ساختاري مجلس‌گونه و واعظانه است و احتمالاً در اوايل سدۀ ششم هجري، پس از آنكه او از غزنه، قلمرو غزنويان دوم، به زادگاه خويش نيشابور بازگشته، پديد آمده است. ازآنجاكه اين ابيات از مثنوي حكيم طوس، در مأخذي به اين قدمت و از سوي واعظي تفسيردان از ناحيۀ خراسان و در مراوده با دستگاه غزنويان دوم به­كارگرفته شده، در مخاطب‌ شناسي متن شاهنامه نزد طبقات عالمان و مذكّران، و ساكنان مناطق تحت ­سلطۀ حاكمان غزنوي دوم و يا شايد خراسان (تحت امر سلجوقيان)، حائز اهميّت است. پس از تصحيح ابيات مزبور از روي دو دست‌نويس در دسترس از اين كتاب، مي‌توان ارزش‌هاي متن­شناسانۀ آن را نيز بهتر محك زد و آنها را براي تصحيح برتر و نهايي شماري از مواضع شاهنامه آماده كرد. در بخشي از اين پژوهش با عرضۀ جدولي حاوي نسخه‌بدل‌هاي ابيات شاهنامه در اين منبع كه حاصل مقايسه با ديگرساني‌هاي ثبت‌شده در چاپ خالقي و همكاران و چند منبع چاپي و يا خطّي كهن است، ارزش‌هاي چنين يافته‌اي بيشتر نمايان شده است.