نقد درس‌نامه‌هاي ادبيات معاصر نثر؛ با نگاه به سرفصل‌هاي درس

در مقالۀ حاضر، ضمن گذري بر پيشينۀ تأليف آثار در حوزۀ نثر معاصر فارسي، چهار منبع از درس‌نامه‌هاي «ادبيات معاصر نثر»، تأليف ياحقي، عبدللهيان، رحيميان و روزبه مورد بررسي قرار گرفته و در كنار بيان كاستي‌ها و نارسايي‌هاي احتمالي اين كتاب‌ها، نكاتي براي بهترشدن كيفيت مطالب و رفع كاستي‌ها پيشنهاد شده‌است. عمده‌ترين كاستي‌ها و نارسايي‌ها عبارتند از: 1. چَربِش نگاه تاريخي و تاريخ‌ادبيات گونه بر نگرش علمي، تحليلي، انتقادي و ادبي؛2. بي‌دقّتي در ذكر منابع و مآخذ و اعتماد به شنيده‌ها دربارۀ برخي نويسندگان و نقد آثارشان؛ 3. شكل جزوه‌­وار برخي كتاب‌‌ها و نگاه سرسري مؤلف به بعضي مطالب و مباحث؛ 4. كم‌آشنايي با نيازهاي ادبي و هنري و ذوقي مخاطب امروز در گزينش نمونه‌هاي نثر و بي‌توجهي به ادبياتِ درجريان؛ 5. غفلت از پرداختن به آثار نثر فارسي از انقلاب اسلامي به اين سو؛ 6. آميختگي شعر و نثر معاصر در برخي كتاب‌ها؛ 7. ناهمخواني عنوان و بعضي مباحث برخي كتاب‌ها با عنوانِ تازه‌مصوب اين درس و سرفصل‌هاي جديد آن. پيشنهادها براي بهبود منابع و بالابردن كيفيت اين درس نيز عبارتند از: 1) نظر به ارايه اين درس در دورۀ كارشناسي و كارشناسي ارشد (گرايش ادبيات معاصر)، سطح‌بندي متون و منابع و تهيه و تدوين كتاب‌هاي جداگانه به تناسب اندوخته‌ها و نيازهاي دانشجويان هر دوره ضروري است؛ 2) از آنجا كه نام اين درس به «جريان شناسي نثر معاصر ايران» تغييريافته، شايسته‌است مؤلفان، مباحثي در خصوص جريان و جريان‌شناسي و مكتب و سبك و ديگر مباحث نظري مرتبط با موضوع بيفزايند و كتاب را براساس نگاه جريان‌شناسانه(باتوجّه به سرفصل و عنوان تازۀ درس) تدوين و تنظيم كنند؛ 3) نظر به گستردگي و گوناگونيِ انواع نثر معاصر و به دلايل تاريخي ـ ادبي و نيز تنگي فرصت دريك نيمسال تحصيلي، بهتر است مبدأ «معاصر بودن»، آغاز سدۀ جاري خورشيدي باشد و نقل و بررسي آثار و معرّفي نويسندگان از اين تاريخ به بعد در دستور كار قرار‌گيرد؛ 4) بخشي به عنوان «نثر اينترنتي» شامل وب‌نوشت‌ها، داستان‌هاي اينترنتي، مجلات مجازي، يادداشت‌هاي وبلاگي و ... كه فرمي نوپديد در نثر معاصر است، به كتاب‌ها افزوده‌شود؛ 5) در پايان هر فصل يا هر بخش، پرسش‌هايي، هم از مباحث كتاب و هم از منابع و مباحث بيرون از كتاب، استخراج و طرح گردد(به‌ويژه در بخش نثر داستاني و نمايشي) تا دانشجو با دقّت و رغبت بيشتر مطالب كتاب را بخواند و ملزم شود نمونه‌هاي بيشتري مثلاً از نثر داستاني را خارج از كتاب بيابد و ببيند.