تحليل گفتمان انتقادي مفهوم «قدرت» در دفتر اوّل رمان روزگار سپري شدۀ مردم سالخورده (اقليم باد) براساس الگوي گفتماني نورمن فركلاف

شمار بسياري از رمان­هاي فارسي معاصر، با مفاهيم اجتماعي و سياسي جامعه پيوند يافته و دغدغه ­هاي مردمي و خويشكاري ادبي خالقان اثر را در سطوح روساخت و ژرف‌ساخت بازنمايي كرده­اند. محمود دولت ­آبادي در دفتر اوّل رمان روزگار سپري­ شدۀ مردم سالخورده (اقليم باد) از ابزارهاي ادبي براي پرداختن به مسايل اجتماعي و سياسي استفاده كرده و گفتمان «قدرت» را به چالش كشيده است. خوانش اقليم باد بر پاية تحليل گفتمان انتقادي نورمن فركلاف، در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين، نشان مي­دهد كه نظام ارتباطي شخصيت­ها بر اساس سلسله­ مراتب قدرت در نهاد خانواده و جامعه شكل گرفته است و شكاف طبقاتي ميان دو سويۀ قدرت (كنش­گر، ستم­پذير) وجود دارد. باورهاي فمينيستي، مباني رئاليسم انتقادي- اجتماعي و ناتوراليسم بر گفتمان قدرت در لايه ­هاي جنسيتي، خانوادگي و اجتماعي مؤثر است و نظام گفتمان غالبِ ارباب- رعيتي، فرهنگ مردسالار، فقر و بدبختي كه زاييدۀ هژموني قدرت هستند، در اين رمان وجود دارد. پرسش اساسي اين تحقيق كه اطلاعات آن به روش كتابخانه­اي گردآوري و تحليل داده­ها به روش كيفي انجام شده، اين است كه درخوانش دفتر اقليم باد از رمان­ روزگار سپري­ شدۀ مردم سالخورده، بر اساس تحليل گفتمان انتقادي نورمن فركلاف، در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين، چه تحليل و دريافتي مي­توان از مناسبات قدرت در لايه­ هاي زيرين به دست داد و در اين رمان، سلسله­ مراتب قدرت در نهاد خانواده و جامعه چگونه شكل گرفته است وبرگفتمان­ رايج سياسي، فرهنگي و اجتماعي چه تأثيراتي دارد؟