تغييرات اسانس سرشاخه هاي آويشن كوهي (Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen) در مراحل مختلف رشد

Variation in the essential oil of Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen. apical shoots at different developmental stages

آويشن كوهي (Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen) يكي از گياهان دارويي بومي ايران است كه در مناطق وسيعي از مازندران، گيلان، آذربايجان، كردستان و تهران مي رويد. در اين پژوهش، تغييرات كمّي و كيفي اسانس سرشاخه گياه آويشن كوهي در مراحل مختلف رشد شامل مراحل رويشي، ابتداي گل دهي و گل دهي كامل بررسي شد. سرشاخه خشك شده در سايه با روش تقطير با آب با استفاده از دستگاه كلونجر اسانس گيري شد. اسانس هاي حاصل به وسيله دستگاه هاي GC و GC/MS تجزيه و تحليل شد. بيشترين مقدار اسانس در سر شاخه در مرحله گل دهي (3/5 درصد) مشاهده شد. در اسانس سرشاخه ها در مراحل رويشي، ابتداي گل دهي و گل دهي كامل، به ترتيب، 21، 25 و 19 تركيب، شناسايي شد. تركيبات عمده در اسانس سرشاخه ها در مراحل مختلف، مشترك و شامل كارواكرول، سابينن هيدرات، 1-8 سينئول، پارا- سايمن و بورنئول بودند. نتايج نشان داد كه اسانس سرشاخه هاي kotschyanus Thymusسرشار از منوترپن ها بود (19 تركيب) و 95/48، 95/26 و 90/69 از كل تركيبات شناسايي شده به ترتيب، در مراحل رويشي، ابتداي گل دهي و گل دهي كامل را تشكيل مي دادند.

Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen. is one of the Iranian medicinal plants that grows in different areas of Iran such as Mazandaran, Gilan, Azerbaijan, Kurdistan and Tehran. In this study, variation in the quantity and quality of the essential oil of Thymus kotschyanus apical shoots at different developmental stages, including vegetative, early flower opening and full flowering stages is reported. The obtained oils by hydro distillation of dried samples were analyzed by GC and GC/MS. The maximum percentage of oil was in full flowering stage (3.5%). 21, 25 and 19 compounds were identified in the oils of apical shoots in vegetative, early flower opening and full flowering plants, respectively. The major components of the branches essential oils were similar in all stages which included carvacrol, sabinene hydrate, 1,8-cineole, pcymene and borneol. Results showed that the essential oil of T. kotschyanus apical shoots were rich in monoterpenes (19 compounds). 95.48%, 95.26% and 90.69% of the total identified compounds were monoterpens in vegetative, early flower opening and full flowering stages, respectively.