اراده به اداره كردن: حجاب و ابژه‌هاي آن پس از انقلاب اسلامي

آن‌گاه كه در پي وقوع انقلاب اسلامي، نگراني حول نحوة پوشش زنان از دغدغه‌اي صرفاً ديني به موضوعي حكومتي بدل گشت، راه و رسم پوششي كه پيش‌تر منحصر به بخش‌هايي خاص از جمعيت بود و تغيير در ابژه‌هاي آن كمتر صورت مي‌گرفت به كل جمعيت گسترش يافت. اما از همان زمان كه اراده‌اي براي ادارة زنان شكل گرفت تا نحوة پوشش آن‌ها را سامان دهد تصور مي‌شد طبقه‌اي كه كنترل نظم سياسي را در اختيار دارد بر آن است تا ديگر طبقات اجتماعي به‌ويژه طبقات متوسط كم‌تر مذهبي را به سمت پذيرش پوششي سوق دهد كه در هيئت پوشش همين طبقه باشد. اما نه سامانه پوششي كه ابداع شد همان خصوصيات پوشش مورد نظر را داشت و نه طبقات متوسط آن گونه در اين سامانه ادغام شدند كه پنداشته مي‌شد. گويا عقلانيت سياسي و حاملان آن با تكوين و توسعه سامانه پوشش، نه تنها با انتشار ابژه‌هاي پوششي مواجه شدند كه كمتر در چارچوب‌هاي مورد انتظار بودند بلكه از رهگذر اين تلاش براي «ادارة ديگران»، امكاني براي «ادارة خود» نيز فراهم آوردند؛ شيوه‌اي از ادارة خود كه با ملاحظات متنوع شرعي و عرفي گره خورده بود. به نظر مي‌رسد آن‌چه تاكنون صرفاً دغدغه‌اي ديني براي محجبه كردن زنان تلقي ‌شده، در عمل به شيوه پيچيده‌اي از گفتمان‌ها، ابژه‌ها، تكنولوژي‌ها، فضاها و ترتيبات راه برده كه حاصل آن حكومت‌مند شدن دولت و زنان حول محور پوشش بوده است.