نقدي بر ساختار صنعت ايران در اسناد سياستي

A Review of Iran’s Manufacturing Structure in Political Documents

در اين مطالعه، با هدف تبيين سياست‌هاي تقويت‌كنندۀ توليدات بخش صنعت ايران، به شناسايي چالش‌هاي توليد و صادرات اين بخش با استفاده از روش فراتحليلي و درقالب تركيب نتايج مطالعات پيمايشي و اسنادي آماري پرداخته شده است. نتايج مطالعات حاكي از آن است كه شش چالش اصلي در مسير ارتقاي رقابت‌پذيري توليدات صنعتي كشور شامل «افزايش ضريب وابستگي وارداتي توليدات صنعتي»، «كاهش اثر مزيت‌هاي انرژي و منابع طبيعي بر عملكرد صادراتي صنعتي»، «كاهش اثر مزيت‌هاي نيروي انساني بر عملكرد صادراتي صنعتي»، «كاهش اتكاي توليد و صادرات صنعتي به تحقيق و توسعه و نوآوري»، «نقش ضعيف رقابت نوآورانه در برنامه‌هاي توليد صنعتي»، و درنتيجه «كاهش انگيزۀ بهينه‌سازي در هزينه‌ها و تنوع‌بخشي و افزايش فشارهاي ناشي از كاهش تقاضاي مؤثر بر محصولات صنعتي» وجود دارد. در اين راستا، جهت‌‌گيري‌‌هاي راه‌بُردي شامل «رفع نقايص ساختار و رقابت در صنايع»، «تحريك تقاضاي داخلي و خارجي براي توليدات صنعتي كشور»، «تجهيز زيرساخت‌هاي پشتيبان توليد و صادرات صنعتي»، «رفع نقايص بازار عوامل توليد»، و «بهبود توان خلق ارزش ‌افزوده در توليد صنعتي» پيش‌نهاد شده است.

This paper aims to formulate necessary policy instruments which strengthen Iran’s manufacturing activities. In this regard, a comprehensive survey was conducted to identify challenges ahead of manufacturing production and export in Iran using meta-analysis. The results showed that there are 6 major challenges on the way of promoting manufacturing competitiveness in Iran including: increased import dependency of manufacturing production, decreasing resource (energy as well as mineral) advantages on export competitiveness, decreasing contribution of human resources on export competitiveness, decreasing reliance of manufacturing production and export on R&D as well as innovation. In this regard, there are 5 strategic policies suggested as the starting point of industrial restructuring: competition intensification, providing infrastructures supporting manufacturing production and export, making factor market more flexible, promoting added value creation capabilities, as well as provoking demand in both domestic as well export markets.