بازآفريني مفهوم بافت شهري در قزوين

شهر، معنايي بيش از يك محوطۀ محصور درون بارو را داشته و بيشتر يك حوزه را معرفي مي‌كند. شهرها، طي تاريخ نسبتاً طولاني خود شاهد تغييرات ژرفي در وضعيت صنعتي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي و به‌ويژه جمعيتي خود بوده‌اند. كهن‌ترين شهرها در حدفاصل پايان هزارۀ چهارم و آغاز هزارۀ سوم قبل‌ازميلاد در آسياي غربي و در نقاطي پديدار شدند كه آب و هواي آن‌ها مساعد‌، و زمينِ‌ حاصلخيز براي كشت و زرع، مناسب بود. همچنين قدمت شهر و شهرسازي در ايران نيز به هزارۀ چهارم قبل‌ازميلاد مي‌رسد، اما روند شكل‌گيري شهر و تداوم شهرنشيني در آن سير تدريجي خاص خود را داشته است. هويت ايراني شهر شامل ويژگي‌ها و ارزش‌هاي معماري و شهرسازي سرزمين‌ ايران‌، مربوط به قبل از ورود اسلام مي‌باشد. پس از ورود اعراب به ايران و تشكيل حكومت يكپارچه‌ اسلامي در سرزمين‌هاي زير تسلط اسلام، شاهد شكل‌گيري نطفه‌هاي اوليۀ شهرهاي جديد بوده‌ايم كه اين شهرهاي جديد، اكثراً از تعليمات اسلامي نشأت گرفته‌ و به دو دستۀ عمده شامل؛ شهرهاي به‌جا مانده از تمدن‌هاي ماقبل از اسلام و يا شهرهاي بنا شده توسط مسلمين قابل تفكيك‌‌اند. شهر دورۀ اسلامي به‌لحاظ ساختاري تداوم شهرسازي عصر ساساني بود و عناصر كالبدي آن اكثراً برگرفته از فرهنگ غني اسلام و نشانگر تمدن و فرهنگ اسلامي‌اند. يكي از اين شهرها، قزوين مي‌باشد كه هستۀ اوليۀ آن در زمان شاپور ساساني شكل‌گرفته و به‌تدريج در طي دوران اسلامي توسعه و گسترش داشته و در زمان صفويه توسط شاه تهماسب به‌عنوان دومين پايتخت اين دودمان انتخاب شده است.