الگوي مفهومي حسابداري شهروندي مبتني بر تفكر انتقادي

Accounting for citizenship conceptual paradigm based on critical thinking

استدلال خردمندانه درباره آن­چه كه افراد به آن باور دارند و آن­چه كه انجام مي­دهند را تفكر انتقادي مي‌گويند. بر اين اساس، شرايط موجود مطابق با آن­چه در حال حاضر حسابداران به آن باور دارند و به آن عمل مي­كنند، نيست. با اين ديدگاه، بسياري از تعابيري كه مطابق با پارادايم اثباتي و يا هنجاري در خصوص حسابداري صورت گرفته است، مورد انتقاد قرار مي­گيرد. هدف اين پژوهش، ارائه الگوي مفهومي و توصيف تصويري نو از حسابداري تحت عنوان حسابداري شهروندي است. بدين منظور، از مهم‌ترين لايه ­هاي روش هرمنوتيك عيني يعني تفكر انتقادي و هم­چنين مهم­ترين روش مطالعات كتابخانه­اي يعني شناخت تاريخي، استفاده شده است. از جمله مفاهيم اساسي موجود در پژوهش حاضر مفاهيم حسابداري شهروندي و شهروند شركتي است كه با اتكا بر اين مفاهيم و با استفاده از مكتب انتقادي، به بررسي جايگاه كنوني حسابداري پرداخته مي‌شود و در نهايت به اين پرسش پاسخ داده مي‌شود كه آيا حسابداري در زمان كنوني مي­تواند به عنوان حسابداري شهروندي در نظر گرفته شود؟ با بررسي نظريه­هاي شهروندي و به خصوص نظريه زير مجموعه پارادايم انتقادي يعني نظريه سياسي، اين نتيجه حاصل شد كه نقش پاسخگويي در برابر جامعه و شهروندان از سطح كلان (دولت) به سطح خرد (شركت­ها به عنوان شهروند شركتي) و نهايتا به حسابداران (حسابداري شهروندي) انتقال يافته است و حسابداران جهت اداي حقوق شهروندان (درجهت كمك به دولت) موظفند با رعايت كردن اخلاقيات (عدل و انصاف) و تهيه اطلاعاتي سودمند، در قبال جامعه و شهروندان پاسخگو باشند.