مسائل اساسي امامت‌پژوهي در آثار شيخ مفيد

اين مقاله، به بررسي مسائل اساسي امامت، از ديدگاه شيخ مفيد مي‌پردازد، تا روشن سازد كه متكلم اماميه و متقدم نامداري مانند شيخ مفيد، با روش عقل‌گرايانه خود چه تصويري از امام ارائه مي‌دهد و ضرورت وجود و شاخصه‌هاي امامت را چگونه تبيين مي‌كند. به روش توصيفي تحليلي به دست آمد كه ايشان، در بيشتر مسائل امامت هماهنگ با ساير متكلمان اماميه سخن مي‌گويد، اما در دو مسئله چالش‌‌برانگيز عصمت و علم امام، تفاوت‌ها بروز مي‌يابد. مطابق رويكرد عقل‌گرايانه شيخ مفيد، ضرورت وجود امام برخاسته از لطف و تفضل خداوند است، نه عدالت او. عصمت تام امام، مربوط به دوران امامتش است و پيش از آن، صدور گناه سهوي از او، كه موجب نفرت و بي‌اعتباري‌اش نشود، جايز است. آگاهي به غيب و امور غيرمرتبط با دين براي امام، ضرورت عقلي ندارد. در همه‌ اين مسائل، ادله نقلي گاه مويد و گاه منافي نگاه عقلي است. روش شيخ مفيد در موارد تنافي و تعارض بسته به اعتبار روايت، جمع يا طرد است.