ارزيابي مناسبات دروني ساختار اتحاديه نظامي كريم‌خان زند در شكل‌گيري حكومت زنديه (1160-1176 ق)

اتحاديه‌هاي نظامي مدعيان مختلف سلطنت همواره تركيبي از دستجات ايلي و تفنگ­چي نواحي مختلف شهري و روستايي كشور بود. دستجات مذكور بر پايه ويژگي‌هايي همچون خويشاوندي يا هم‌جواري با خاندان حاكم و همچنين تعداد نفرات جنگجو، داراي نقش محوري يا فرعي در اتحاديه‌هاي نظامي بودند. ازاين‌رو، در پژوهش كنوني به اين سؤال پاسخ داده مي‌شود كه كدام مناسبات سياسي­ـ نظامي ميان دستجات مختلف اتحاديه نظامي زند در تقابل با اتحاديه‌هاي نظامي قاجار و افغان به قدرت­گيري كريم‌خان زند انجاميد؟ به‌منظور پاسخ‌گويي به سؤال مذكور، پژوهش حاضر، با استفاده از روش تحقيق تاريخي و طبقه‌بندي تحولات مرتبط با مناسبات دروني اتحاديه‌ نظامي زند به تحليل و تفسير اين ويژگي‌ها و تأثيرات آن بر قدرت­گيري كريم‌خان (1160-1176 ق) مي‌پردازد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ايلات وندي همچون (زند، مافي، نانكلي، جلالوند، بهنوي، سالاروند و جاف) ساكن نواحي پري، كمازان، گيلان، كاوردان، بر پايه پيوندهاي قومي همچون گويش زباني لكي و سنت فرماندهي شورايي نقش محوري در ائتلاف كريم‌خان ايفا مي‌كردند. به سبب فقدان نسبي منافع شخصي و گروهي، كريم‌خان در صورت لزوم مي‌توانست بدون حذف دستجات اتحاديه، با ساير دستجات ايلي و تفنگچي متحد شود و به پيروزي نهايي دست يابد.