ديوان سالاران امير؛ درآمدي بر دگرگوني ساختار سياسي ـ نظامي تيموريان در عهد شاهرخ

عصر تيمور، دوره فتح و تكوين امپراتوري بود و اشرافيت نظامي سهم بيشتري در ساختار قدرت داشتند. در عهد فرمانروايي شاهرخ، نوعي دگرگوني ساختاري در ماهيت و نحوه اعمال قدرت به وقوع پيوست كه مي­توان آن را گذر امپراتوري تيموري از قدرتي با گفتمان غالب نظامي به قدرتي با ساختار مدني ـ نظامي قلمداد كرد. در اين عهد، شايد براي نخستين بار در تاريخ ايران، امرا و عناصر نظامي با پرداختن به فعاليت­هاي اداري و اجرايي، از كاركردهاي صرف نظامي و مواضع هميشگي اهل شمشير، فاصله گرفتند. در همين جهت، نوشتار حاضر با رويكرد توصيفي ـ تحليلي، ضمن تأملي بر ساختار اداري عصر تيموريان و اهتمام به نزاع ميان اهل قلم و اهل شمشير، اين پرسش اصلي را مورد واكاوي قرار مي‌دهد كه دگرگوني ساختار سياسي و نهادينه شدن قدرت تيموريان در عصر شاهرخ بر جايگاه و كاركرد امراي نظامي اين عهد چه تأثيري داشت؟ دستاورد پژوهش حاكي از اين است كه در پرتو شخصيت واقع‌گرا و نهادينگي قدرت در عصر شاهرخ، ساختار اداري تقويت شد، به نحوي كه برخي از اميران به امور ديواني روي آوردند و تجربه سياسي جديدي را در تاريخ اين عصر رقم زدند.