نگاهي به برنامه توسعه راه آهن شرق ايران به پاكستان در عصر پهلوي دوم

گرچه قرار بود كه راه‌آهن شرق ايران در ابتداي قرن بيستم، مسير ترانزيت كالا ميان ايران و هندوستان را بهبود بخشد، اما با جدايي پاكستان از هندوستان در 1326ش./ 1947م. اين مهم انجام نشد. ايران در سال‌هاي بعد كوشيد با بهبود روابط سياسي، مرزهاي شرقي را مطمئن و امن كند، سپس در دهة‌ 50 شمسي/ 70 ميلادي كه تحولات جهاني و منطقه‌اي موجب افزايش قيمت نفت و بهبود اقتصادي ايران شد، دولت وقت فرصت را براي بازسازي اين مسير تجاري مناسب يافت. هدف از اين پژوهش، بررسي نحوة اقدامات سياسي و اقتصادي حكومت پهلوي طي دهه ياد‌ شده براي بازسازي اين مسير در ارتباط با كشورهاي منطقة اقيانوس هند است. پژوهش حاضر با رويكرد اسنادي، تحليلي و با استفاده از منابع آرشيوي اجراء شده است و يافته‌ها نشان مي‌دهد كه پس از بهبود روابط سياسي منطقه‌اي ايران با كشور‌هاي حوزة اقيانوس هند در دهة‌ 40 شمسي و سپس افزايش قيمت نفت، ايران در قالب طرح‌هاي مختلف توسعه از جمله كمك‌هاي اقتصادي و تكنيكي، كوشيد تا طرح راه‌آهن شرق را دوباره راه‌اندازي كند؛ هر چند كه اين اقدامات در پايان دوره فوق، ناتمام باقي ماند.