مباني حكمراني اخوان المسلمين در مصر: چالش هاي تحكيم نظام جايگزين

Basics of the rule of the Muslim Brotherhood in Egypt: Challenges of Reinforcing the Alternative System

هدف از اين مقاله بررسي ابعاد عملي تجربه حكومتي اخوان المسلمين مصر در پرتو بنيان­ هاي نظري اين جنبش است. از طريق اين بررسي، نويسنده جوياي واكاوي مهمترين مناظره ­هاي سياسي حاكم بر دوره يك­ساله حكومت اخوان در مصر و پيامدهاي سرنگوني آن است. به عبارتي، تبيين انتقادات به شيوه عملي اخوان و پاسخ­هاي عملي و گاه نظري حكومت اخوان و حاميان آن، زمينه طرح مباحث مقاله است. همچنانكه مي­دانيم اخوان‌المسلمين نتوانست فرايند گذار دموكراتيك مصر را به سرانجام برساند و تجربه حكومتي آن به عقب­گرد دموكراتيك مصر ختم شد. پرسش دو وجهي مقاله آن است كه مباني عملي حكمراني اخوان چه تأثيري بر سرنگوني آن داشت و پيامدهاي اين تحول بر جنبش اخوان و نيز حكومت مدني مصر چيست. در پاسخ، اين فرضيه مطرح مي­شود كه غيرممكن شدن اصل محوري الگوي حكمراني اخوان، يعني موازنه‌گري، در فضاي آشوب­زده مصر، به سرنگوني آن انجاميد و پيامد اين سرنگوني، افزون بر ارتقاي عمل­گرايي اخوان، افزايش انشعاب­ها، گسترش افراط­ گرايي و دشواري بازگشت اخوان به قدرت است كه در مجموع مصالحه سياسي را دشوارتر ساخته و مي ­سازد. بر اين اساس، در يك فرايند قياسي و با تكيه بر داده­ هاي كتابخانه ­اي، تلاش شده است روند تغيير در علت و معلول پژوهش دنبال و بر اين مبنا، دلايل عملكرد اخوان در حكومت و سرنگوني آن بر مبناي بنيان ­هاي نظري آن تبيين شود. چارچوب زماني مقاله دوره حكومت اخواني تا كودتاي ژولاي 2013 و نيز اشاره ­هايي به دوره پس از آن را است.